| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 868 |
| تعداد مقالات | 8,449 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,569,743 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,654,151 |
بررسی نقشنماهای گفتمانی در نمایشنامۀ روزنۀ آبی از اکبر رادی | ||
| نقد و نظریه ادبی | ||
| دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 22، تیر 1405، صفحه 107-136 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/naqd.2026.32497.2784 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا حسندخت فیروز* 1؛ ابراهیم عزتی2؛ هدی دیوسر3 | ||
| 1کارشناس ارشد زبانشناسی دانشگاه پیام نور، رشت، ایران | ||
| 2استادیار گروه زبانشناسی و ادبیات انگلیسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار گروه آموزش زبان انگلیسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل کارکرد نقشنماهای گفتمانی در نمایشنامۀ روزنۀ آبی اکبر رادی و براساس چارچوب نظری شفرین انجام شده است. در گام نخست، نقشنماهای گفتمانی بهکاررفته در دیالوگها استخراج و کارکرد آنها در شکلگیری هویت گفتاری شخصیتها، انسجام گفتمانی و سازماندهی کنش دراماتیک بررسی شد. تحلیل متن نشان داد که بسامد و نوع نقشنماها در میان شخصیتها توزیعی معنامند دارد و انتخاب آنها با ویژگیهای شخصیتی، موقعیتهای تعاملی و تنشهای دراماتیک متن همپوشانی دارد. در گام دوم، برای سنجش میزان همخوانی میان تحلیل نظری و دریافت مخاطبان، پرسشنامهای متشکل از پانزده دیالوگ طراحی و توسط پنجاه خواننده تکمیل شد. نتایج آماری (۸۱.۱۶٪) نشان داد که خوانندگان، بدون آگاهی نظری، کارکردهای نقشنماهای گفتمانی را در تفسیر متن تشخیص میدهند و دریافت آنان با تحلیل نظری همسو است. افزونبراین، بررسی پاسخها نشان داد که کارکرد گفتمانی در نمایشنامه محدود به یازده نقشنمای کلاسیک شفرین نیست و واحدهای زبانی دیگری نیز براساس بافت، پیشدانستههای مخاطب و اقتضائات دیگر میتوانند نقشنمایی عمل کنند. این یافتهها اهمیت مطالعۀ نقشنماهای گفتمانی را در تحلیل متون ادبی و بهویژه نمایشنامهها نشان میدهد و تأکید میکند که آگاهی از این عناصر میتواند ابزار مؤثری برای نقد ادبی، خوانش دقیق متن و دراماتورژی فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل گفتمان؛ نقشنماهای گفتمانی؛ نظریۀ شفرین؛ نمایشنامه روزنۀ آبی | ||
| مراجع | ||
|
امرالهی، تینا. (۱۳۸۸). اصول مکالمۀ گرایس و معنای ضمنی در گفتمان دراماتیک: بررسی نمایشنامههای اکبر رادی (دهههای 70 و 80). پایاننامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
انصاریفر، اسماعیل. (۱۳۸۱). توصیف برخی از نقشنماهای گفتمان در زبان فارسی. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
باغبان مشیری، نیلوفر و عالیزاد، اسماعیل. (1395). «بررسی گفتمانهای پیشامدرن، مدرن و پسامدرن در دورههای زمانی متوالی از آثار اکبر رادی». جامعه، فرهنگ و رسانه، 5 (20): 87-106. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.38552322.1395.5.20.5.3
بهبهانیزاده، هدیل. (۱۳۸۹). بررسی برخی از نقشنماهای کلامی در قرآن مجید. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
تاکی، گیتی. (۱۳۸۸). نقشنماهای گفتمان استدلالی در زبان فارسی. پایاننامۀ دکتری، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
ذوقدارمقدم، رضا و دبیرمقدم، محمد. (1381). «نقشنماهای گفتمان، مقایسۀ نقشنمای but در زبان انگلیسی با نقشنمای گفتمانی اما در زبان فارسی». پژوهش ادبیات معاصر جهان، 7 (12): 55-76.
رادی، اکبر. (۱۳۹۰). روی صحنۀ آبی (جلد اول). تهران: نشر قطره.
سلیمان قادری نجفآبادی، سلیمان و عموزاده، محمد. (۱۳۹۸). «نقشنمای گفتمانی آره/ بله- نه در زبان فارسی». پژوهشهای زبانشناسی تطبیقی، 9 (18): 65-91. https://dx.doi.org/10.22084/rjhll.2018.17038.1855
شیرزادی، شاهین؛ عموزاده، محمد؛ کلانتری، سیدعلی و رضایی، والی. (۱۴۰۰). «ابعاد کاربردشناختی نقشنمای گفتمانیِ "مگر"». پژوهشهای زبانی،12(2): 123-146. https://doi.org/10.22059/jolr.2021.323183.666712
صابری کرهرودی، رضا. (۱۳۸۸). بررسی نقش نماهای گفتمان پس در زبان فارسی. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، سنندج: دانشگاه کردستان.
غیاثیان، مریم السادات و رضایی، حکیمه. (۱۳۹۳). «بررسی پدیدۀ رمزگردانی در میان دوزبانههای ارمنی-فارسی تهران». زبان و زبان شناسی، 10 (20): 103-120.
فخرایی، یوسف. (۱۳۹۵). طرح انسانوارۀ مشوش در آشوب صحنۀ مدرنیسم و سنت. پژوهشی در کاراکترشناسی آثار اکبر رادی براساس تقابل در مفهوم سنت و مدرنیسم. رشت: فرهنگ ایلیا.
نصر آزادانی، امراله. (۱۳۷۸). بررسی زبانشناختی عناصر انسجام در فارسی از دیدگاه تحلیل کلام بر مبنای متون داستانی. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
نورا، اعظم و عموزاده، محمد. (1399). «ابعاد معنایی نقشنمای گفتمانی "آخه" در بیان روابط علی از منظر (بین) ذهنشدگی». پژوهشهای زبانشناسی، 12(23): 145-162. https://doi.org/10.22108/jrl.2021.128701.1579
وحیددستجردی، حسین و تقیزاده، سکینه. (1384). «کاربرد عوامل انسجامی در ترجمه: بررسی مقابلهای متون فارسی و ترجمههای انگلیسی آنها». مطالعات ترجمه، 3 (12): 68-68.
Al-Muhaissen, Batoul M. Al Jwaniat, Marcelle Issa. Tahat, Zuhair Yassin. Safori, Amjad. Habes, Mohammad and Mehreb, Safa. (2024). The Pragmatic Function of Press Discourse Markers in French Language. Business Analytical Capabilities and Artificial Intelligence Enabled Analytics: Applications and Challenges in the Digital Era, 1:155-165. https://doi.org/10.1007/978-3-031-56015-6_12 Al-Jarf, Reima. (2024). Intonational Meanings of Discourse Markers in Spoken Colloquial Arabic. Journal of Pragmatics and Discourse Analysis. https://doi.org/10.32996/jpda.2024.3.2.1 Blakemore, D. (1987). Semantic Constraints on Relevance.Oxford.UK: Blackwell. Blakemore, D. (1992). Understanding Utterance. Oxford. UK: Blackwell. Blakemore, D. (2002). Relevance and Linguistic. Cambridge University Press. Blass, R. (1990). Relevance Relations in Discourse.Cambridge Cambridge University Press. Fei, Luo. Zou, Leilei. (2023). The Functions and Meaning Potentials of Discourse Markers in the TV Talk Show Discourse. Journal of Pragmatics and Discourse Analysis. 36-46. https://doi.org/10.32996/jpda.2023.2.1.5 Fraser, B. (1999). What are discourse markers? Journal of pragmatics. (31): 931-952. https://doi.org/10.1016/S0378-2166(98)00101-5 Giora, R. (1998). Discourse coherence is an independent notion: a reply to Deirdre Wilson. Journal of Pragmatics. (29):75-86. https://doi.org/10.1016/S0378-2166(97)00045-3 Halliday, M. A. K. Hasan, R. (1976). Cohesion in English language series. London: Routledge. lten, C. (1998). The meaning of although: a relevance theoretic account. UCL Working Papers in Linguistics. (10):81-108. Matthew, Omisakin Adeyemi. Lara, Olofin Olufunmilayo. Adebanjo, Abobarin Adewale and Funke, Adesiyan Oyinade. (2024). Discourse markers, coherence and its impact on cognitive interperetation of texts. International Journal of Literature, Language and Linguistics. 7(2): 28-37. https://doi.org/10.52589/IJLLL-PUGJFQWZ Nur, Frina Diniarta. Adriati. Rini, De Lores. Lorensia, Maria. (2023). Discourse markers in VOGUE’S 73 QUESTIONS WITH ADELE. Jell. Journal of English Language and literature. STIBA IEC Jakarta. 8(1). Doi: 10.37110/jell. v8i1.175 Pontiaka, Mullynanda. Kristina, Diah. Setyaningsih, Endang. (2024). Exploring Discourse Markers Usage and Challenges in Writing Procedure Texts: A Study on Vocational Students. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding.11(2): 433-440. http://dx.doi.org/10.18415/ijmmu.v11i2.5552 Redeker, G. (1990). Ideational and pragmatic markers of discourse structure. Journal of Pragmatics.14(3):367-81. https://doi.org/10.1016/0378-2166(90)90095-U Schiffrin, D. (1987). Discourse markers. Cambridge: Cambridge University Press. Wilson, D. Sperber, D. (1993). Linguistic form and relevance. Lingua. 90 (1-2):1-25. https://doi.org/10.1016/0024-3841(93)90058-5 Zwicky.A.(1985). Clitics and particles. Language. (6): 283-305. https://doi.org/10.2307/414146 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 254 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 39 |
||