| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,501,756 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,895,827 |
ارزیابی وضعیت درخطربودن گویش همدانی | ||
| زبان فارسی و گویشهای ایرانی | ||
| مقاله 8، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، دی 1404، صفحه 175-192 اصل مقاله (1.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/plid.2026.32466.1737 | ||
| نویسنده | ||
| مهرداد مشکین فام* | ||
| استادیار، گروه زبانشناسی، دانشکدۀعلوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف این مقاله ارزیابی میزان «در خطر بودن» گویش همدانی، گونهای از فارسی واقع در شمال غرب ایران در شهر همدان، با بهرهگیری از شاخص در خطر بودن زبان در پروژۀ زبانهای در خطر، معرفیشدة لی و ونوی (2016) است. این شاخص شامل چهار مقیاس انتقال بینانسلی، تعداد دقیق گویشوران، روندهای تعداد گویشوران و حوزههای کاربرد است. روش پژوهش کیفی است؛ یعنی برای تعیین میزان عددی هر یک از این مقیاسها به مصاحبه با 10 گویشور همدانی بهشکل نیمهساختاریافته و استفاده از مشاهدات تجربی پرداخته شدهاست. براساس این شاخص، گویش همدانی در گروه زبانهای «در معرض خطر شدید» قرار میگیرد. در واقع، عامل فرهنگی پرستیژ است که گویش همدانی را در این وضعیت در خطر شدید قرار دادهاست. زیرا نسل جوان این گونۀ زبانی را گونهای «بدون شأن اجتماعی» ارزیابی میکند و تلاش دارد تا از تکلم به این گونه خودداری و آن را با فارسی معیار بهطور کامل جایگزین کند و نه اینکه آن را در کنار آن حفظ نماید. بنابراین، از آنجا که انقراض زبانها و گویشها پیامدهای مهمی در پی دارد و حفظ و ترویج زبانها و گویشهای محلی در کنار تقویت و گسترش زبان رسمی اهمیت دارد، گویش همدانی نیازمند توجه فوری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زبانهای در خطر؛ گویش همدانی؛ زبانهای ایرانی؛ پروژۀ زبانهای در خطر | ||
| مراجع | ||
|
اذکایی پرویز. فرهنگ مردم همدان، همدان: انتشارات دانشگاه بوعلیسینا. 1385.
پشتوان حمیده و طالبیدستنایی مهناز. بررسی درجۀ درخطر بودن زبانهای ایران برمبنای معیارهای یونسکو (مطالعۀ موردی: زبان تالشی). پژوهشهای زبانی ـ ادبی قفقاز و کاسپین، 1398؛ 1(1): 43-56.
راسخمهند محمد. همدانی، تهران: مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی. 1403: http://www .cgie.org.ir/fa/article/274205.
رضایی باغبیدی حسن. تاریخ زبانهای ایرانی، تهران: سمت. 1399.
صبوری فریبا. بررسی پیکرهبنیاد گویش همدانی با تکیه بر ویژگیهای تاریخی، رسالۀ دکتری، دانشگاه بوعلیسینا. 1401.
غلامی سالومه. گویششناسی اشعار باباطاهر و اهمیت آن در بازسازی زبان بومی پیشین همدان. پژوهشهای زبانشناسی تطبیقی، 1399؛ 20: 45-78.
فرمهینی فراهانی الیناز، ابوالحسنی چیمه زهرا. سنجش کفایت سند اجرایی یونسکو در شناسایی میزان درخطر بودن ده گونۀ منتخب زبانهای ایرانی. پژوهشهای زبانشناسی تطبیقی، 1398؛ 9(17): 149-177.
گروسین هادی. واژهنامة همدانی، همدان: معلم. 1384.
مرکز آمار ایران. سرشماری عمومی نفوس و مسکن. تهران: وزارت کشور، مرکز آمار ایران. ۱۳۹۵. https://www.amar.org.ir نوریون محمدعلی، فاضلزادة همدانی سیدنورالدین. دستور زبان گویش همدانی، همدان: برکت کوثر. 1386.
Aitchson, J. Language change: progress or decay, Cambridge: Cambridge University Press. 1995. Austin, K. P. & Sallabank, J. Endangered languages, New York: Cambridge University Press. 2013. Campbell, L. & Nala H. L.; Eve Okura; Sean Simpson; Kaori Ueki; & John Van Way. New knowledge: Findings from the Catalogue of Endangered Languages (ELCat); Paper presented at the 3rd International Conference on Language Documentation and Conservation. University of Hawaiʻi at Mānoa. February 28–March 3, 2013, Campbell, L. & Belew, A. Why Catalogue Endangered Languages?; In Lyle Campbell and Anna Belew (eds), Cataloging The World's Endangered Languages, New York: Routledge. 2018. 1-14. Crystal, D. Language death, 2000; Cambridge: Cambridge University Press. Evans, Nicholas. Dying words: Endangered languages and what they have to tell us; Malden, MA: Wiley-Blackwell. 2010. Fishman, J. Reversing language shift; Clevendon: Multilingual Matters. Hale, Kenneth. Language endangerment and the human value of linguistic diversity. Language, 1992; 68, 35–42. Krauss, M. Classification and terminology for degrees of language endangerment, In Matthias Brenzinger (ed.), Language Diversity Endangered, 1–8. Berlin Mouton de Gruyter. 2007. Lee, N. H., & Van, J. ssessing levels of endangerment in the Catalogue of Endangered Languages (ELCat) using the Language Endangerment Index (LEI). Language in society, 2016; 45, 271-292. Lewis, M. P, & Gary F. Simons. Assessing endangerment: Expanding Fishman’s GIDS. Revue Roumaine de Linguistique, 2010; 55(2), 20-103. Tsunoda, T. Language endangerment and language revitalization: An introduction, Berlin: Mouton de Gruyter. 2005. UNESCO ad hoc expert group on endangered languages (Matthias Brenzinger, Arienne M. Dwyer, Tjeerd de Graaf, Collette Grinevald, Michael Krauss, Osahito Miyaoka, Nicholas Ostler, Osamu Sakiyama, María E. Villalón, Akira Y.Yamamoto, Ofelia Zapeda). Language vitality and endangerment. Document submitted to the International Expert Meeting on UNESCO Programme Safeguarding of Endangered Languages, Paris, 10-12 March, 2003. Online: http://www.unesco. rg/culture/ich/doc/src/00120-EN.pdf. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 82 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||