پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 852 |
| تعداد مقالات | 8,256 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,578,990 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,089,686 |
واکنش هیبریدهای ارزن دانهای به تنوع محیطی و شناسایی هیبریدهای پرمحصول و پایدار | ||
| تحقیقات غلات | ||
| دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 57، بهمن 1404، صفحه 389-402 اصل مقاله (334.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2025.30599.1865 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا عطائی* 1؛ احمد قاسمی2؛ علی آذری نصرآباد3؛ مسعود ترابی4؛ محمدرضا شیری5 | ||
| 1استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران | ||
| 2استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران | ||
| 3استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران | ||
| 4دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران | ||
| 5دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: ارزن مرواریدی (Pennisetum glaucum L.) یکی از گیاهان مهم مناطق گرم و خشک است که نقش مهمی در امنیت غذایی مناطق خشک و نیمهخشک جهان ایفا میکند. بهدلیل تغییرات اقلیمی و افزایش نوسانات محیطی، لزوم دستیابی به رقمهای هیبرید با عملکرد بالا و پایداری مناسب بیش از پیش احساس میشود. با توجه به دگرگشنی و هتروزیس بالا، ایجاد رقمهای هیبرید مهمترین روش اصلاحی در ارزن مرواریدی است. رقمهای هیبرید ارزن مرواریدی بهطور معنیداری میتوانند عملکرد و پایداری آن را در شرایط متنوع اقلیمی افزایش دهند. با اینحال، از آنجایی که تنوع محیطی موجب بروز واکنشهای متفاوت در ژنوتیپها میشود، از اینرو بررسی دقیق برهمکنش ژنوتیپ × محیط برای انتخاب هیبریدهای برتر در مناطق اقلیمی متفاوت ضروری است. هدف از اجرای این مطالعه، ارزیابی پایداری هیبریدهای امیدبخش ارزن مرواریدی و شناسایی هیبریدهای پایدار، پرمحصول و سازگار برای مناطق مورد مطالعه بود. مواد و روشها: مواد گیاهی این مطالعه، 11 هیبرید امیدبخش ارزن مرواریدی بود که بههمراه رقم شاهد مهران در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در هشت محیط (چهار منطقه کرج، بیرجند، اصفهان و زابل طی دو سال زراعی 1401 و 1402) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه، شامل تعداد روز تا 50 درصد گلدهی، ارتفاع بوته، طول خوشه، قطر خوشه، تعداد پنجه در بوته، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بود. تجزیه آماری دادهها با استفاده از نرمافزار SAS و مقایسه میانگینها بر اساس آزمون چنددامنهای دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. برای انجام تجزیه واریانس مرکب، ژنوتیپ و مکان بهعنوان متغیرهای ثابت و سال بهعنوان متغیر تصادفی در نظر گرفته شد. بهمنظور ارزیابی پایداری هیبریدهای مورد مطالعه و شناسایی هیبریدهای پایدار و پرمحصول نیز از روشهای لین و بینز، رتبهبندی و GGE-Biplot استفاده شد. یافتههای تحقیق: نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسه میانگینها نشان داد که تنوع ژنتیکی معنیداری بین هیبریدهای ارزن مرواریدی برای تمامی صفات مورد مطالعه وجود داشت. علاوه بر این، اثر محیط و برهمکنش ژنوتیپ × محیط بر تمامی صفات اندازهگیری شده از جمله عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. بررسی نتایج نشان داد که ژنوتیپهای مورد بررسی تحت تأثیر هر دو نوع برهمکنش (متقاطع و غیرمتقاطع) قرار گرفتند. مقایسه عملکرد دانه هیبریدهای مورد مطالعه نشان داد که دو هیبرید H794 و H824 بهترتیب با میانگین عملکرد 8.41 و 7.81 تن در هکتار، بیشترین عملکرد دانه را تولید کردند. نتایج تجزیه پایداری ژنوتیپها در هشت محیط با استفاده از سه روش رتبهبندی، ضریب برتری و GGE بایپلات نیز نشان داد که دو هیبرید امیدبخش H794 و H824 دارای عملکرد و پایداری بالایی در تمامی محیطهای مورد بررسی بودند. نتیجهگیری: این مطالعه بهوضوح نشان داد که امکان بهرهگیری از هتروزیس موجود در ارزن مرواریدی با استفاده از فناوری جدید ایجاد رقمهای هیبرید برای جایگزینی رقمهای قدیمی وجود دارد. نتایج نشان داد که تمامی هیبریدهای امیدبخش مورد بررسی از عملکرد بالاتری نسبت به رقم شاهد مهران برخوردار بودند و بنابراین بهخوبی میتوان با جایگزینی این هیبریدها در عرصه، میانگین عملکرد دانه ارزن مرواریدی را در کشور بهبود بخشید. علاوه بر این، با توجه به بحران آب در کشور، معرفی رقمهای با عملکرد بالا و متنوع به عرصه، کشاورزان را به کشت این محصول کمآببر ترغیب خواهد کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برهمکنش ژنوتیپ × محیط؛ تجزیه پایداری؛ عملکرد دانه؛ هتروزیس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 131 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 17 |
||