پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,502,116 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,896,215 |
اختلاف شناسههای ماضی و مضارع در گویش خانیکی و تفاوت شکل و جایگاه آن با فارسی معیار | ||
| زبان فارسی و گویشهای ایرانی | ||
| مقاله 5، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، دی 1404، صفحه 105-130 اصل مقاله (1.5 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/plid.2025.29857.1712 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا اختیاری* | ||
| استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| شناسههای فعلهای ماضی و مضارع در گویش مردم روستای خانیک گناباد، با هم تفاوت دارد، جز اول شخص مفرد که مشترک است. شناسهها با فارسی معیار نیز اختلاف دارد. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی است که مواد آن براساس گفتوگو با گویشوران کهنسال و اغلب بیسواد مقیم روستای خانیک جمعآوری و سپس گفتههای آنان تجزیهوتحلیل شد. هدف معرفی شناسهها در گویش خانیک است. گویش فارسی خانیک از کهنترین متنهای موجود زبان فارسی، قدیمیتر است. اهمِ نتایج چنین است: در گویش خانیک شناسهها به دو گروه ماضی و مضارع تقسیم میشود. شناسه در فعلهای امر هم متفاوت با فارسی معیار و شناسههای گویش است. سوم شخص مفرد فعلهای ماضی در این گویش شناسه دارد و این ویژگیگویش ناقضِ نوشتة محققانی است که شناسة سوم شخص مفرد در زمان گذشتة سادة کلیة افعال ایرانی را صفر (ø) دانستهاند. در برخی سازههای جمله، محل شناسه تغییر میکند و بعد از پیشوند فعلی، قید، صفت، اسم و حرف اضافه میآید یا در آغاز فعل و گاه پیش از فعل کمکی قرار میگیرد. از این جهت با فارسی معیار اختلافات عمدهای دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شناسههای ماضی و مضارع؛ جابهجایی شناسه؛ گویش خانیکی؛ فارسی معیار. | ||
| مراجع | ||
|
ابوالقاسمی محسن. راهنمای زبانهای ایرانی باستان، تهران: سمت. 1376.
اتحادی حسین. اهمیت لغات و ترکیبات گویش سیستانی در متون ادب فارسی، زبان فارسی و گویشهای ایرانی، 1402؛ 2(16): 125- 141.
احمدی گیوی حسن. دستور تاریخی فعل، تهران: قطره. 1380.
احمدی گیوی حسن. دستور زبان فارسی فعل، تهران: قطره. 1384.
اختیاری زهرا. ساختهای مصدر نادر «ماْیستَاْ» [mæ:jstæ:] در گویش خانیکی، جستارهای زبانی، 1397؛ 6 (48): 267- 295.
اختیاری زهرا. بعید آیندگی و چند زمان نادر در گویش خانیکی، زبانشناسی و گویشهای خراسان، 1394ب؛ 2(13): 29-47.
اختیاری زهرا، پژوهشی در زبان و فرهنگ مردم خانیک، مشهد: محقق. 1394الف.
اختیاری زهرا. توصیف مصدر اَاْه /æ:h/ در گویش خانیک و مقایسه با چند گویش دیگر، زبانشناسی و گویشهای خراسان، 1391؛ 1(6): 29- 50.
اختیاری زهرا. واکاوی چند واژه از تاریخ بیهقی. زبان و ادب فارسی، نشریۀ دانشکدة ادبیات دانشگاه تبریز، 1388؛ 209: 1- 19.
باقری مهری. تاریخ زبان فارسی، تهران: قطره، 1388.
بدخشان ابراهیم، کریمی یادگار و رنجبر رزیتا. حالتنمایی در کردی سورانی (بانهای و سنندجی)، زبانشناسی و گویشهای خراسان. 1393؛ 2(11): 1-28.
برجیان حبیب. شناسههای فعل در مازندرانی شرقی، گویششناسی (نامة فرهنگستان)، 1383؛ 1(3): 19-13.
بهار محمدتقی. سبکشناسی، تهران: امیرکبیر. 1369.
ثباتی الهام. تجزیه و تحلیل کشش جبرانی واکه در گونههای کردی ایلامی با تکیه بر تحلیل مورایی، علم زبان، 1397؛ 5(7): 89- 107.
حقبین فریده. بررسی میزان متجانس بودن نظام تصریفی زبان فارسی برمبنای نظریۀ صرف طبیعی، جستارهای زبانی، 1394؛ 6(6): 105-122.
خانلری ناتل پرویز. دستور تاریخی زبان فارسی، بهکوشش عفت مستشارنیا، تهران: توس. 1372.
دبیرمقدم محمد. ردهشناسی زبانهای ایرانی، تهران: سمت. 1392.
راسخ مهند محمد. پیبستهای ضمیری فارسی، پژوهش علوم انسانی دانشگاه بوعلی، 1385؛ 11(12): 9- 38.
راسخ مهند محمد. گفتارهایی در نحو، تهران: مرکز. 1388.
زمردیان رضا. راهنمای گردآوری و توصیف گویشها، مشهد: دانشگاه فردوسی. 1379.
سلامی عبدالنبی. گنجینۀ گویششناسی فارس، تهران: نشر آثار. 1386.
سورآبادی ابوبکر عتیق نیشابوری. قصص قرآن، بهاهتمام یحیی مهدوی، تهران: خوارزمی. 1365.
شریفی شهلا. بررسی برخی نکات ساختواژی در مورد واژهبستهای ضمیری در گویش کاخک، زبانشناسی و گویشهای خراسان، 1390؛ 2(5): 1-15.
شریفی شهلا، زمردیان رضا. نظام مطابقه در گویش کاخکی، گویششناسی. 1389؛ 1(5): 1- 18.
شقاقی ویدا. فرهنگ توصیفی صرف، تهران: علمی. 1394.
فرشیدورد خسرو. دستور مفصل امروز بر پایۀ زبانشناسی جدید، تهران: سخن. 1388.
قشیری ابوالقاسم. ترجمۀ رسالۀ قشیریه، تصحیح بدیعالزمان فروزانفر، تهران: علمی فرهنگی. 1361.
کلباسی ایران. گویش کلیمیان اصفهان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.1373.
کلباسی ایران. تفاوتهای وجوه فعلی در فارسی تاجیکی و فارسی ایران. نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، 1374؛ 153و154: 155-170.
کلباسی ایران. نقش و جای شناسۀ فعلی و ضمیر پیوسته در گویشهای ایرانی. زبانشناسی، 1381؛ 7(1): 77- 102.
کلباسی ایران. نشانۀ استمرار در لهجهها و گویشهای ایرانی، گویششناسی. 1382؛ 1(1): 76- 98.
کلباسی ایران. گذشتۀ نقلی در لهجهها و گویشهای ایرانی، گویششناسی. 1383؛ 1(2): 66- 89.
کلباسی ایران. گویش کردی مهاباد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 1385.
گرامی شهرام. نظام مطابقه در گویش شورابی، زبانشناسی گویشهای ایرانی، 1396؛ 2(1): 124- 148.
مقدمۀ قدیم شاهنامه. تصحیح محمد قزوینی، هزارۀ فردوسی، تهران: دنیای کتاب، 1362: 151-176.
مطلبی محمد، برنده سحر. صرف فعل در گویش اردستانی، زبانشناسی گویشهای ایرانی، 1396؛ 2(1): 149- 179.
محجوب محمدجعفر. سبک خراسانی در شعر فارسی، تهران: فردوسی. 1370.
منشیزاده مجتبی، ناصح محمدامین، نگاهی ردهشناختی به نحوِ زبانِ فارسیِ میانه پهلوی، نشریۀ دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه باهنر کرمان، 1386؛ 22 (19): 235- 257.
منوچهری دامغانی. دیوان، بهاهتمام سیدمحمد دبیرسیاقی، تهران، زوار. 1370.
وحیدیان کامیار تقی، غلامرضا عمرانی. دستور زبان فارسی (1)، تهران: سمت. 1386.
نغزگوی کهن مهرداد. از واژهبست تا وند تصریفی: بررسی تحول تاریخی بعضی واژهبستهای فارسی جدید، دستور (ویژهنامۀ فرهنگستان)، 1389؛ 6: 77-99.یاحقی محمدجعفر. واژهنامۀ گویش تون (فردوس)، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی. 1396.
Baker, M. C. The Syntax of Agreement and Concord. Cambridge: Cambridge University Press. 2008. Comrie, B. “Ergativity”, In Lehmann, Winfred P. (ed.), Syntactic Typology: Studies in the Phenomenology of Language. Austin: University of Texas Press. 1978. pp. 329-394. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 156 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 60 |
||