پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 885 |
| تعداد مقالات | 8,626 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,775,916 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,272,187 |
تحلیل راهبردی بازآرایی فضایی پایتخت سیاسی در ساختار حکمرانی ایران | ||
| دانش شهرسازی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/upk.2026.34289.2171 | ||
| نویسندگان | ||
| مهران فاطمی1؛ عابد گل‌کرمی* 2؛ محمد یوسفی شاتوری3 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه میبد، میبد، ایران | ||
| 2استادیارجغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران | ||
| 3دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بیان مسئله: تمرکز گسترده مراکز سیاسی، مدیریتی، اقتصادی و زیرساخت‌های حیاتی در کلان‌شهر تهران، ضمن تشدید نابرابری‌های فضایی، آسیب‌پذیری کشور را در برابر تهدیدات نظامی، امنیتی، سایبری و مخاطرات طبیعی افزایش داده و تداوم حکمرانی در شرایط بحران را با چالش مواجه ساخته است. از این‌رو، بازنگری در سازمان فضایی حکمرانی و ارزیابی جابه‌جایی پایتخت سیاسی از منظر آمایش امنیتی ـ دفاعی، به یکی از مسائل راهبردی کشور تبدیل شده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی جابه‌جایی پایتخت سیاسی ایران از منظر آمایش امنیتی ـ دفاعی و تبیین نقش بازآرایی فضایی ساختار حکمرانی در کاهش آسیب‌پذیری‌های راهبردی، افزایش تاب‌آوری ملی و ارتقای امنیت سرزمینی انجام شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی ـ تحلیلی است. در بخش کیفی، عوامل مؤثر بر جابه‌جایی پایتخت با استفاده از مدل SWOT شناسایی و تحلیل شدند. سپس در بخش کمی، معیارهای استخراج‌شده با بهره‌گیری از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) وزن‌دهی و گزینه‌های سیاستی از طریق روش TOPSIS اولویت‌بندی شدند تا مناسب‌ترین الگوی سازمان‌دهی فضایی کارکردهای حاکمیتی تعیین شود. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مهم‌ترین مسئله راهبردی، تمرکز آسیب‌پذیری‌های ملی ناشی از استقرار هم‌زمان کارکردهای حیاتی در تهران است. همچنین، معیارهای «کاهش آسیب‌پذیری راهبردی»، «افزایش تاب‌آوری ملی» و «تداوم حکمرانی در شرایط بحران» بیشترین وزن را در فرآیند تصمیم‌گیری به خود اختصاص دادند. بر اساس نتایج TOPSIS، الگوی چندمرکزی و توزیع فضایی کارکردهای حاکمیتی به‌عنوان مطلوب‌ترین گزینه و انتقال تدریجی پایتخت سیاسی در رتبه دوم قرار گرفت، در حالی که تداوم وضع موجود کمترین مطلوبیت را کسب کرد. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که ارتقای امنیت ملی و افزایش تاب‌آوری سرزمینی، بیش از انتقال کامل پایتخت، مستلزم بازآرایی فضایی ساختار حکمرانی، توزیع هدفمند کارکردهای راهبردی و ایجاد مراکز پشتیبان در چارچوب اصول آمایش امنیتی ـ دفاعی است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن کاهش تمرکز مخاطرات، زمینه تداوم | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بازآرایی فضایی ساختار حکمرانی؛ پایتخت سیاسی؛ آمایش دفاعی – امنیتی؛ تاب‌آوری ملی؛ حکمرانی چندمرکزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13 |
||