پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 884 |
| تعداد مقالات | 8,616 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,664,920 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,223,838 |
حکمرانی امنیت زیستی و مقابله با بیوتروریسم: تحلیل سیاست جنایی ایران در پرتو رژیم‌های بین‌المللی | ||
| سیاست جهانی | ||
| دوره 14، شماره 4 - شماره پیاپی 54، اسفند 1404، صفحه 271-297 اصل مقاله (781.62 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/wp.2026.9970 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی نوذری1؛ داود کرمی* 2؛ مجید وزیری3 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری، گروه حقوق، واحد کرج ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج ، کرج ایران. | ||
| 2نویسنده مسئول، استادیار،گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران | ||
| 3دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بیوتروریسم از جمله تهدیدات نوظهور است که پیامدهای آن از قلمرو جرم علیه اشخاص فراتر رفته و سلامت عمومی، امنیت ملی، نظم اجتماعی و ظرفیت‌های حکمرانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ویژگی‌هایی مانند قابلیت انتشار عوامل زیستی، دشواری تشخیص منشأ رخداد، امکان گسترش فرامرزی و ضرورت واکنش سریع و هماهنگ، موجب شده است که مقابله با آن صرفاً از طریق جرم‌انگاری و مجازات امکان‌پذیر نباشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل سیاست جنایی ایران در قبال بیوتروریسم، از چارچوب نظری حکمرانی امنیت زیستی و رژیم‌های بین‌المللی بهره می‌گیرد. پرسش اصلی پژوهش آن است که سیاست جنایی ایران تا چه اندازه توانسته است میان ظرفیت‌های کیفری، بهداشتی، امنیتی، علمی و مدیریتی برای پیشگیری و مقابله با تهدیدات زیستی هماهنگی ایجاد کند و الزامات رژیم‌های بین‌المللی مرتبط را در سیاست‌گذاری داخلی انعکاس دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه ایران از ظرفیت‌های قانونی، نهادی و تخصصی متعددی برای مقابله با تهدیدات زیستی برخوردار است، پراکندگی مقررات، تعدد نهادهای ذی‌ربط، ضعف هماهنگی بین‌بخشی، غلبه رویکرد واکنشی و فاصله میان ظرفیت‌های حقوقی و اجرایی، از چالش‌های مهم سیاست جنایی در این حوزه محسوب می‌شود. بر این اساس، مقابله مؤثر با بیوتروریسم مستلزم گذار از رویکرد صرفاً کیفری به حکمرانی یکپارچه امنیت زیستی و تقویت همکاری‌های ملی و بین‌المللی است.. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بیوتروریسم؛ حکمرانی امنیت زیستی؛ سیاست جنایی؛ رژیم‌های بین‌المللی | ||
| مراجع | ||
|
Alibek, K., & Handelman, S. (1999). Biohazard: The chilling true story of the largest covert biological weapons program in the world—Told from inside by the man who ran it. Random House.
Atlas, R. M. (2002). Bioterrorism: From threat to reality. Annual Review of Microbiology, 56, 167–185. https://doi.org/10.1146/annurev.micro.56.012302.160606
Bansak, K. C. (2011). Managing networks of risk: A tailored approach to Iran’s biological warfare threat potential. Bulletin of the Atomic Scientists, 67(5).
Ben Ouagrham-Gormley, S. B. (2014). Barriers to bioweapons: The challenges of expertise and organization for weapons development. Cornell University Press.
Biological Weapons Convention. (1972). Convention on the Prohibition of the Development, Production and Stockpiling of Bacteriological (Biological) and Toxin Weapons and on Their Destruction.
Commission on Human Security. (2003). Human security now. United Nations.
Ebrahimi, M. (2022). Terrorism-e zisti: Dar siyasat-e jenaei-ye Sazman-e Mellal-e Mottahed va Iran. Tehran: Majd.
Fidler, D. P. (1999). International law and infectious diseases. Oxford University Press.
Fidler, D. P. (2002). Bioterrorism, public health, and international law. Chicago Journal of International Law, 3(1), 7–26.
Ghanun-e Imeni-ye Zisti-ye Jomhuri-ye Eslami-ye Iran. (1388).
Ghanun-e Mojazat-e Ghachagh-e Aslehe va Mohemat Gheyre Mojaz. (1390).
Ghanun-e Tashkil-e Sazman-e Padand-e Gheyr-e Amel-e Keshvar. (1402).
Gostin, L. O. (2008). Public health law: Power, duty, restraint (2nd ed.). University of California Press.
Gostin, L. O., & Sridhar, D. (2014). Global health and the law. New England Journal of Medicine, 370(18), 1737–1739. https://doi.org/10.1056/NEJMp1401884
Guillemin, J. (2006). Biological weapons: From the invention of state-sponsored programs to contemporary bioterrorism. Columbia University Press.
Helali, M., Khaleghi, A.-F., & Fathi, M. (2025). Siyasat-e jenaei-ye Iran va Mesr dar moghabale ba bioterrorizm. The Criminal Law Doctrines of Islamic Countries, 3(2), 155–184.
Henderson, D. A. (1999). Bioterrorism as a public health threat. Emerging Infectious Diseases, 5(4), 488–492. https://doi.org/10.3201/eid0504.990402
Katona, P., Intriligator, M. D., & Sullivan, J. P. (Eds.). (2006). Global biosecurity: Threats and responses. Routledge.
Kettl, D. F. (2003). Contingent coordination: Practical and theoretical puzzles for Homeland Security. American Review of Public Administration, 33(3), 253–277.
Kickbusch, I., & Gleicher, D. (2012). Governance for health in the 21st century. World Health Organization.
Klotz, L. C., & Sylvester, E. J. (2009). Breeding bio insecurity: How U.S. biotechnology is exporting global risk. University of Chicago Press.
Koblentz, G. D. (2009). Living weapons: Biological warfare and international security. Cornell University Press.
Koblentz, G. D. (2010). Biosecurity reconsidered: Calibrating biological threats and responses. International Security, 34(4), 96–132. https://doi.org/10.1162/ISEC_a_00036
Kuhlau, F., Höglund, A. T., Evers, K., & Eriksson, S. (2011). Ethical considerations for the communication of dual-use research of concern. Bioethics, 25(4), 173–181. https://doi.org/10.1111/j.1467-8519.2009.01713.x
Lentzos, F. (2025). Biological weapons and security threats. In SIPRI Yearbook 2025 (pp. 289–302). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/sipri/9780198979791.003.0010
Long, C. (2022). The molecularisation of security: Medical countermeasures, stockpiling and the governance of biological threats. Routledge.
Miller, J., Engelberg, S., & Broad, W. J. (2001). Germs: Biological weapons and America's secret war. Simon & Schuster.
National Research Council. (2004). Biotechnology research in an age of terrorism. National Academies Press.
National Research Council. (2009). Globalization, biosecurity, and the future of the life sciences. National Academies Press.
Nezam-e Jame-e Amaliati-ye Padand-e Gheyr-e Amel-e Keshvar. (1402).
Raoofi, A., Takian, A., Akbari Sari, A., & Yunesian, M. (2025). Exploring policy processes against microbial threats in Iran: A qualitative policy analysis. BMJ Open, 15(1), e087868. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2024-087868
Rappert, B. (2009). Controlling the weapons of war: The life sciences in an age of terrorism. Routledge.
Ryan, J. R. (2016). Biosecurity and bioterrorism: Containing and preventing biological threats (2nd ed.). Butterworth-Heinemann.
Ryan, J. R., & Glarum, J. F. (2008). Biosecurity and bioterrorism: Containing and preventing biological threats. Butterworth-Heinemann.
Selgelid, M. J. (2009). Governance of dual-use research: An ethical dilemma. Bulletin of the World Health Organization, 87(9), 720–723. https://doi.org/10.2471/BLT.08.051383
Smith, F. L., III. (2014). American biodefense: How dangerous ideas about biological weapons shape national security. Cornell University Press.
Soleimani Sasani, M. (2024). The importance of biosecurity in emerging biotechnologies and synthetic biology. Avicenna Journal of Medical Biotechnology, 16(4). https://doi.org/10.18502/ajmb.v16i4.16738
Toner, E., Inglesby, T. V., & Sell, T. K. (2015). The Johns Hopkins Center for Health Security's approach to health security. Health Security, 13(5), 291–293.
Tucker, J. B. (2006). War of nerves: Chemical warfare from World War I to Al-Qaeda. Pantheon Books.
United Nations Security Council Resolution 1373. (2001). Resolution 1373 (2001).
United Nations Security Council Resolution 1540. (2004). Resolution 1540 (2004).
United Nations Security Council Resolution 2325. (2016). Resolution 2325 (2016).
Walsh, P. F. (2018). Intelligence, biosecurity and bioterrorism. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-51700-5
World Health Organization. (2019). Managing epidemics: Key facts about major deadly diseases. World Health Organization.
World Health Organization. (2020). WHO guidance on implementing regulatory requirements for biosafety and biosecurity in biomedical laboratories: A stepwise approach. World Health Organization.
World Health Organization. (2022). Global guidance framework for the responsible use of the life sciences: Mitigating biorisks and governing dual-use research. World Health Organization.
World Health Organization. (2024). Laboratory biosecurity guidance. World Health Organization.
World Health Organization. (2025). International Health Regulations (2005), as amended in 2014, 2022 and 2024. World Health Organization.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 58 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 81 |
||