پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 883 |
| تعداد مقالات | 8,607 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,604,104 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,188,781 |
مرزهای مالکیت و اصالت در هنر مولد هوش مصنوعی: بازاندیشی نسبتدادن اثر، جایگاه هنرمند و حق مؤلف | ||
| پژوهشهای میانرشتهای هنر | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.33906.1113 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد رضا فتحی* 1؛ زهرا مسلمی2 | ||
| 1دانشیار گروه مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، موسسه آموزش عالی الکترونیکی نور طوبی، ایران | ||
| چکیده | ||
| گسترش هنر مولد مبتنیبر هوش مصنوعی، مفاهیم تثبیتشدهای مانند مؤلف، اصالت، مالکیت و حق مؤلف را با چالش روبهرو کرده است. در این نوع هنر، اثر نهایی صرفاً حاصل خلاقیت فردی هنرمند یا عملکرد مستقل ماشین نیست، بلکه در تعامل میان کاربر، پرامپت، دادههای آموزشی، الگوریتم، پلتفرم و فرایند انتخاب و ویرایش شکل میگیرد. از اینرو، تعیین اینکه اثر به چه کسی نسبت داده شود، چه چیزی آن را اصیل میسازد و حق بهرهبرداری از آن به چه کسی تعلق دارد، به مسئلهای حقوقی، هنری، اخلاقی و فرهنگی تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، بازاندیشی مرزهای مالکیت و اصالت در هنر مولد هوش مصنوعی با تمرکز بر مفاهیم نسبتدادن اثر، جایگاه هنرمند و حق مؤلف در زمینه ایران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی، اکتشافی و انتقادی است. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با ۱۵ خبره در حوزههای حقوق مالکیت فکری، هنر دیجیتال، هوش مصنوعی، فلسفه هنر، سیاستگذاری فرهنگی و بازار هنر گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از تحلیل مضمون استفاده شد و یافتهها در چارچوب رهیافت ابتکاری نظامهای انتقادی تفسیر شد. یافتهها نشان داد که هنر مولد در ایران با چهار چالش اصلی مواجه است: بحران نسبتدادن و مؤلفیت، نابرابری در کنترل و بهرهبرداری به سود پلتفرمها، ابهام در معیارهای اصالت و دانش معتبر، و ضعف مشروعیت ناشی از حذف برخی ذینفعان مانند هنرمندان مستقل، صاحبان آثار آموزشی و جامعه فرهنگی. نتایج نشان داد که مرزهای مالکیت و اصالت در هنر مولد هوش مصنوعی در ایران هنوز تثبیت نشده است و ابهام در نسبتدادن اثر، تمرکز کنترل در پلتفرمها، نبود معیار مشترک برای سنجش اصالت و حذف برخی ذینفعان، از عوامل اصلی این وضعیت هستند. همچنین، اصالت و مؤلفیت بیش از آنکه صرفاً به خروجی نهایی وابسته باشند، با میزان و کیفیت مداخله خلاقانه انسان در فرایند تولید، انتخاب و ویرایش اثر ارتباط دارند. بر این اساس، مالکیت و اصالت در هنر مولد ماهیتی فرایندی، توزیعشده و چندذینفعی پیدا کردهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هنر مولد؛ هوش مصنوعی؛ حق مؤلف؛ اصالت؛ مالکیت فکری؛ نسبتدادن اثر؛ سیستمهای ابتکاری انتقادی؛ تحلیل مضمون | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||