پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 885 |
| تعداد مقالات | 8,618 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,717,581 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,245,990 |
تأثیر آمینوکلات سیلیس - پتاسیم بر ویژگی‌های فیزیولوژیک و عملکرد دانة برنج تحت شرایط کم‌آبیاری در روش خشکه‌کاری | ||
| تحقیقات غلات | ||
| دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 59، تیر 1405، صفحه 121-142 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2026.34444.1923 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد بریمی عبدالخانی1؛ حبیب اله روشنفکر* 1؛ افراسیاب راهنما1؛ عبدالعلی گیلانی2 | ||
| 1گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکنندة تولید برنج در روش های خشکه‌کاری است و استفاده از ترکیبات تغذیه‌ای مؤثر می‌تواند نقش مهمی در افزایش تحمل این گیاه به کمبود آب داشته باشد. محلول‌پاشی آمینوکلات سیلیس-پتاسیم با بهبود کارایی فیزیولوژیک و وضعیت آبی گیاه، می‌تواند خسارت‌های ناشی از تنش خشکی را کاهش دهد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر محلول‌پاشی آمینوکلات سیلیس-پتاسیم بر صفات فیزیولوژیک و عملکرد دانة ژنوتیپ‌های برنج در شرایط کم آبیاری انجام شد. مواد و روش‌ها: آزمایش به صورت اسپلیت -فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعة تحقیقاتی ایستگاه شاوور، استان خوزستان، ایران، در فصل زراعی ۱۴۰۴ اجرا شد. تیمارها شامل سه رژیم آبیاری (هر ۲، ۴ و ۶ روز یک‌بار) به‌عنوان عامل اصلی و ترکیبی فاکتوریل از سه سطح محلول‌پاشی آمینوکلات سیلیس و پتاسیم (صفر، ۲ و ۴ لیتر در هکتار) و سه ژنوتیپ برنج شامل عنبربوی پاکوتاه، عنبربوی پابلند و یک لاین امیدبخش برنج هوازی به‌عنوان عوامل فرعی بودند. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل محتوای نسبی آب برگ، شاخص کلروفیل، سرعت فتوسنتز، هدایت روزنه‌ای، سرعت تعرق و غلظت دی‌اکسیدکربن بین‌سلولی، صفات مورفولوژیک (ارتفاع بوته و درصد دانه‌های پوک)، عملکرد دانه و اجزای عملکرد (تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه)، و عملکرد زیست‌توده کل بود که در مرحلة رسیدگی کامل اندازه‌گیری شدند. به‌منظور گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها و صفات مورد مطالعه، از روش تجزیه خوشه‌ای استفاده شد و دندروگرام حاصل به‌صورت نقشه حرارتی با استفاده از نرم‌افزار RStudio نسخة ۲۰۲۳ ترسیم گردید. تجزیه واریانس داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS نسخة 1/9 انجام شد و مقایسه میانگین‌ها با آزمون چنددامنه‌ای دانکن صورت گرفت. نتایج و بحث: نتایج این پژوهش نشان داد که دور آبیاری ۶ روز، هدایت روزنه‌ای را حدود 50 تا 55 درصد، محتوای نسبی آب برگ را 11 درصد، تعداد دانه در خوشه را 12 درصد، وزن هزار دانه را 15 درصد، عملکرد دانه را 12 درصد و عملکرد زیست‌تودة کل را 21 درصد در مقایسه با آبیاری 2 روز کاهش داد. در مقابل، محلول‌پاشی آمینوکلات سیلیس و پتاسیم، به‌ویژه در غلظت ۴ لیتر در هکتار، هدایت روزنه‌ای را بسته به ژنوتیپ و شدت تنش 10 تا 35 درصد و محتوای نسبی آب برگ را 6 درصد افزایش داد و همچنین باعث افزایش 17 درصدی تعداد دانه در خوشه، 8 درصدی وزن هزار دانه، 13 درصدی عملکرد دانه و 10 درصدی عملکرد زیست‌تودة کل نسبت به شاهد بدون محلول پاشی شد. این تیمار با حفظ هدایت روزنه‌ای، افزایش سرعت فتوسنتز و تعرق، حفظ شاخص کلروفیل، و بهبود روابط آبی گیاه موجب بهبود عملکرد دانه در تمامی ژنوتیپ‌ها در مقایسه با شاهد شد. در میان ژنوتیپ‌های مورد بررسی، لاین امیدبخش برنج هوازی در اغلب صفات فیزیولوژیک و عملکردی برتری معنی‌داری نسبت به دو ژنوتیپ پاکوتاه و پابلند عنبربو نشان داد. این ژنوتیپ حتی تحت کم آبیاری شدید نیز مقادیر بالاتری از هدایت روزنه‌ای، سرعت فتوسنتز، سرعت تعرق و شاخص کلروفیل را حفظ کرد که در نهایت به حفظ بهتر اجزای عملکرد و عملکرد دانه منجر شد. برتری این ژنوتیپ احتمالاً ناشی از توانایی بیشتر در حفظ وضعیت آبی گیاه، پایداری دستگاه فتوسنتزی و استفاده کارآمدتر از عناصر سیلیس و پتاسیم در شرایط تنش بوده است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که محلول‌پاشی آمینوکلات سیلیس و پتاسیم، به‌ویژه در غلظت ۴ لیتر در هکتار، راهکاری مؤثر برای کاهش اثرات منفی تنش کم آبیاری، پایداری ویژگی‌های فیزیولوژیک، و افزایش عملکرد دانه برنج در روش‌های خشکه‌کاری است. همچنین، لاین امیدبخش برنج هوازی به دلیل تحمل بیشتر به شرایط کمبود آب و واکنش مطلوب‌تر به محلول‌پاشی، می‌تواند به‌عنوان ژنوتیپی مناسب برای کشت در شرایط محدودیت آب و برنامه‌های به نژادی مرتبط با توسعة ارقام متحمل به خشکی مورد توجه قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| برنج هوازی؛ بهره‌وری مصرف آب؛ تغذیة برگی؛ سرعت فتوسنتز؛ شاخص کلروفیل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 69 |
||