پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 874 |
| تعداد مقالات | 8,516 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,735,874 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,831,141 |
تحلیل مقایسهای ساختار عددنویسی خط سیاق در ایران و هند (مطالعه موردی: ایران دوره قاجار و هند اواخر دوره گورکانی) | ||
| پژوهشهای میانرشتهای هنر | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.33808.1112 | ||
| نویسندگان | ||
| منصور کلاه کج* 1؛ راضیه قائدی باردئی2 | ||
| 1دانشیار گروه گرافیک، دانشکده هنر، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده هنر، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| خط سیاق بهعنوان نظامی تخصصی برای ثبت محاسبات و اسناد مالی، در سنت اداری ایران و هند کاربرد گستردهای داشته است. ساختار عددنویسی این خط، بهدلیل اختصار، شیوه ترکیب اعداد و سازمان بصری نشانهها، از ویژگیهای متمایزی برخوردار است که آن را از دیگر نظامهای عددنویسی متمایز میسازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مقایسهای ساختار عددنویسی سیاق ایران و هند، نمونههایی منتخب از اسناد دوره قاجار ایران و اواخر دوره گورکانی هند را بررسی میکند. پرسش اصلی پژوهش آن است که ساختار عددنویسی سیاق در این دو حوزه از چه ویژگیهای مشترک و متمایزی برخوردار است و این تفاوتها تا چهاندازه با زمینههای فرهنگی، اداری و سنتهای نوشتاری هر حوزه ارتباط دارند. این پژوهش از نوع کیفی و با روش توصیفی ـ مقایسهای انجام شده است و دادهها بر پایه مطالعه اسناد دیوانی، نسخههای خطی و منابع آموزشی خط سیاق گردآوری و به شیوه تحلیل ساختاری و بصری بررسی شدهاند. یافتهها نشان میدهد که نظام عددنویسی سیاق در ایران و هند، با وجود اشتراک در منطق ترکیب اعداد، استفاده از نشانههای اختصاصی و کارکرد دیوانی، در سازمان بصری، میزان فشردگی فرمها، نحوه پیوستگی اجزا و شیوه اجرای نشانهها تفاوتهای معناداری دارد. در نمونههای ایرانی، اعداد با کشیدگی بیشتر، امتداد نرمتر و هماهنگی با سنت خوشنویسی فارسی همراهاند، در حالیکه در نمونههای هندی، تراکم فرمی، انسجام هندسی و برخی گرایشهای تزئینی نمود بیشتری دارد. این تفاوتها نشان میدهد که ساختار عددنویسی سیاق، افزونبر کارکرد محاسباتی، بازتابی از سنتهای کتابت، فرهنگ بصری و سازمان اداری هر یک از دو حوزه بوده و در عین برخورداری از بنیانی مشترک، در بسترهای تاریخی متفاوت تحول یافته است. تفاوتهای مشاهدهشده بیش از آنکه ناشی از تفاوت در منطق عددنویسی باشند، حاصل تفاوت در شیوه اجرای بصری، سنت کتابت و اقتضائات اداری دو حوزهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خط سیاق؛ عددنویسی؛ خط در ایران؛ خط در هند؛ اسناد دیوانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14 |
||