پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 884 |
| تعداد مقالات | 8,617 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,669,386 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,226,775 |
سه رژیم حافظه در هنر معاصر جهان اسلام: تحلیل ثانویۀ متون نظری و گفت‌وگو با خیال عرفانی | ||
| پژوهش‌های میان‌رشته‌ای هنر | ||
| مقاله 7، دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 7، مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.33683.1099 | ||
| نویسنده | ||
| مهران گلستان* | ||
| عضو هیئت علمی گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هنر معاصر جهان اسلام همواره با مسئله «نسبت با میراث گذشته» درگیر بوده است. مطالعات پیشین عمدتاً بر دوگانه تداوم/گسست متمرکز شده‌اند و از تحلیل «سیاست‌های حافظه» به عنوان نیروهای محرک در بازنمایی سنت غافل مانده‌اند. این پژوهش در پی آن است که نشان دهد چگونه می‌توان با تغییر لنز تحلیلی از دوگانه تداوم/گسست به سه‌گانه رژیم‌های حافظه، صورت‌بندی دقیق‌تری از نسبت با میراث در متون نظری هنر معاصر اسلامی ارائه کرد. روش تحلیل در این پژوهش از نوع کیفی و به شیوه «تحلیل ثانویه با تغییر لنز تفسیری» انجام شده است. داده‌ها شامل هشت متن نظری کلیدی است که به روش نمونه‌گیری هدف‌مند انتخاب شده‌اند. واحد تحلیل «گزاره مفهومی» بوده و فرایند تحلیل در شش گام اجرایی طی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که سه «رژیم حافظه» متمایز قابل شناسایی است: (۱) رژیم حسرت وصال که سنت را به‌مثابه «میراثی زنده» و «حافظه فرهنگی بازنمایی‌شده به‌عنوان مقدس» بازنمایی می‌کند. (۲) رژیم تجدد اصیل که سنت را به «ماده خام نقد» تبدیل می‌کند و با ایجاد گسست، حافظه را از چنبره تقدس می‌رهاند. (۳) رژیم تمثیل عرفانی که در آن سنت نه به‌عنوان حقیقت و نه به‌عنوان نقیضه، بلکه به‌مثابه «تمثالی» برای بیان وضعیت معاصر به‌کار می‌رود. یافته‌ها حاکی از آن است که رژیم تمثیل عرفانی، در مقایسه با دو رژیم دیگر، از طریق مفهوم خیال متصل امکان فراروی از ذات‌گرایی را در سطح نظری پیش‌روی پژوهشگر می‌گذارد. با این‌حال، تأیید تجربی کارآمدی این رژیم نیازمند پژوهش‌های موردی بیشتر است. از منظر پسااستعماری، این رژیم می‌تواند در گفت‌وگو با «فضای سوم» هومی بابا و «خیال متصل» ابن‌عربی خوانشی بومی ارائه دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هنر معاصر اسلامی؛ رژیم حافظه؛ حافظه فرهنگی؛ تجدد اصیل؛ تمثیل عرفانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 96 |
||