دانشگاه گیلان
معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه گیلان
انتشارات دانشگاه گیلان

 آمار

تعداد نشریات33
تعداد شماره‌ها884
تعداد مقالات8,612
تعداد مشاهده مقاله54,656,034
تعداد دریافت فایل اصل مقاله10,219,000
جم, الهام, قاسمی کلخوران, معرفت, امینی سفیداب, اشکبوس. (1405). کاربرد شاخص‌های تحمل به تنش به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی گندم. فیزیولوژی و بیوتکنولوژی آبزیان, 16(2), 143-161. doi: 10.22124/cr.2026.33358.1898
الهام جم; معرفت قاسمی کلخوران; اشکبوس امینی سفیداب. "کاربرد شاخص‌های تحمل به تنش به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی گندم". فیزیولوژی و بیوتکنولوژی آبزیان, 16, 2, 1405, 143-161. doi: 10.22124/cr.2026.33358.1898
جم, الهام, قاسمی کلخوران, معرفت, امینی سفیداب, اشکبوس. (1405). 'کاربرد شاخص‌های تحمل به تنش به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی گندم', فیزیولوژی و بیوتکنولوژی آبزیان, 16(2), pp. 143-161. doi: 10.22124/cr.2026.33358.1898
جم, الهام, قاسمی کلخوران, معرفت, امینی سفیداب, اشکبوس. کاربرد شاخص‌های تحمل به تنش به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی گندم. فیزیولوژی و بیوتکنولوژی آبزیان, 1405; 16(2): 143-161. doi: 10.22124/cr.2026.33358.1898

کاربرد شاخص‌های تحمل به تنش به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی گندم

تحقیقات غلات
دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 59، تیر 1405، صفحه 143-161
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2026.33358.1898
نویسندگان
الهام جم* 1؛ معرفت قاسمی کلخوران2؛ اشکبوس امینی سفیداب3
1کارشناس تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل
2استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل
3دانشیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
چکیده
مقدمه: در میان تنش‌های محیطی وارده بر زراعت محصولات کشاورزی، تنش کم آب جزو عمومی‌ترین و چالش برانگیزترین تنش‌ها در سرتاسر دنیا به شمار می‌رود. گندم بواسطه داشتن نقش اساسی در اقتصادی کشاورزی کشورها، بعنوان مهمترین گیاه زراعی در میان غلات محسوب می‌شود. کاربرد شاخص‌های تحمل به خشکی در بررسی ارقام و لاین های متحمل و حساس با هدف معرفی ارقام و لاین های متحمل با عملکرد بالا در شرایط تنش خشکی آخر فصل ( قطع آبیاری بعد از سنبله دهی ) و بدون تنش بر روی 20 رقم و لاین گندم بررسی شد.
 
مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال زراعی 402-1401 و 401-1400 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آلاروق استان اردبیل اجرا شد. ارقام و لاین‌های مورد استفاده در این آزمایش شامل 20 ژنوتیپ گندم نان (معمولی) بودند که از بانک ژن واحد غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر تهیه شد. ژنوتیپ‌ها در مزرعه در دو محیط بدون تنش رطوبتی و تنش رطوبتی (قطع آبیاری پس از مرحله خوشه‌دهی) کشت شدند و سپس با ارزیابی شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش مورد ارزیابی قرار گرفتند.
 
نتایج و بحث: در این آزمایش رقم (Heyran) بالاترین میانگین عملکرد دانه (6/4044 کیلوگرم در هکتار) و تیمار شماره 13 (KINGBIRD/BILINMIYEN96.7) کمترین میزان آن (4/3010 کیلوگرم در هکتار) را در دو سال آزمایش دارا بودند. شاخص‌های YSI، YI، STI، K2STI، GMP، STI، DI و MP همبستگی مثبت و معنی‌دار با عملکرد دانه در شرایط تنش داشتند، در حالی که در شرایط بدون تنش، بالاترین همبستگی با عملکرد دانه از شاخص‌های K1STI، MP، GMP، STI و TOL به دست آمد. ارقام و لاین های مورد مطالعه از عملکرد دانه به دو کلاستر تقسیم‌بندی شدند، بطوریکه در کلاستر  اول 11 رقم و لاین گندم و در کلاستر دوم 9 لاین و رقم گندم قرار گرفتند. براساس بای پلات ترسیم شده بر مبنای مولفه های اصلی اول و دوم، تیمارهای شماره 1، 2، 9، 10 و 11 در ناحیه با پتانسیل تولید بالا و حساسیت پایین به خشکی و در مجاورت بردارهای مربوط به شاخص های STI، MP، GMP، HM، K1STI و K2STI قرار گرفتند.
 
نتیجه‌گیری: در مجموع براساس رتبه بندی انجام شده و با توجه به ضرایب همبستگی و ترسیم بای پلات براساس مولفه‌ها، تیمارهای شماره 1، 2، 9، 10 و 11 به عنوان ژنوتیپ‌هایی با عملکرد بالا در هر دو شرایط (تنش و بدون تنش) و داشتن STI بالا، در گروه A فرناندز قرار گرفته و متحمل به تنش کم آبی معرفی شدند. 
کلیدواژه‌ها
بای پلات؛ تجزیه خوشه‌ای؛ شاخص‌های تحمل به تنش؛ گندم
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 86


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب