پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 884 |
| تعداد مقالات | 8,612 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,656,034 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,219,001 |
تحلیل تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گندم نان کشت‌شده در برخی مناطق استان هرمزگان با استفاده از نشانگرهای SSR | ||
| تحقیقات غلات | ||
| دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 59، تیر 1405، صفحه 163-176 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2026.33824.1907 | ||
| نویسنده | ||
| راضیه سرآبادانی تفرش* | ||
| دانشگاه پیام نور - تهران- ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: گندم نان (Triticum aestivum L.) یکی از مهم‌ترین محصولات زراعی جهان و ایران است و شناخت تنوع ژنتیکی آن برای حفاظت از منابع ژنتیکی، انتخاب والدین مناسب در برنامه‌های اصلاح نباتات، و توسعه ارقام سازگار با شرایط محیطی نامساعد اهمیت زیادی دارد. در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند استان هرمزگان، شرایط اقلیمی خاص، تنش‌های محیطی و نیز مدیریت بذر توسط کشاورزان می‌تواند به شکل‌گیری الگوهای متفاوتی از تنوع و ساختار ژنتیکی منجر شود. همچنین با توجه به کشت مداوم و خودبذرگیری این ژنوتیپ‌ها در مناطق مختلف، احتمال بروز تغییرات ژنتیکی درون‌گونه‌ای میان نمونه‌های جمع‌آوری‌شده وجود دارد. از این رو، بررسی ژنوتیپ‌های بومی این مناطق می‌تواند اطلاعات ارزشمندی برای اصلاح و بهره‌برداری از ذخایر ژنتیکی فراهم کند. در میان نشانگرهای مولکولی، نشانگرهای ریزماهواره‌ای SSR به دلیل چندشکلی بالا، هم‌بارز بودن، دقت مناسب و تکرارپذیری، ابزار مؤثری برای ارزیابی تنوع ژنتیکی به شمار می‌روند. هدف این پژوهش بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گندم نان جمع‌آوری‌شده از مناطق مختلف استان هرمزگان با استفاده از نشانگرهای SSR بود. مواد و روش‌ها: در این پژوهش، از هر یک از ۱۰ منطقه استان هرمزگان، ۴ ژنوتیپ گندم نان طی سال‌های ۱۳۹۶–۱۳۹۷ جمع‌آوری شدند و تنوع ژنتیکی آن‌ها با استفاده از 9 جفت آغازگر SSR مورد ارزیابی قرار گرفت. DNA ژنومی نمونه‌ها با روش CTAB استخراج شد و تکثیر قطعات DNA از طریق واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) انجام گرفت. محصولات حاصل از PCR بر روی ژل پلی‌اکریل‌آمید جدا و الگوهای باندی آن‌ها بررسی شد. سپس شاخص‌های تنوع ژنتیکی از جمله تعداد آلل‌های مشاهده‌شده، تعداد آلل‌های مؤثر، شاخص شانون، محتوای اطلاعات چندشکلی (PIC) محاسبه شد. همچنین به‌منظور بررسی نحوه توزیع تنوع ژنتیکی درون و بین گروه‌ها، تجزیه واریانس مولکولی (AMOVA) انجام شد. برای بررسی روابط ژنتیکی نیز از تحلیل خوشه‌ای Neighbor-Joining و تحلیل مؤلفه‌های اصل(PCA) استفاده شد. نتایج و بحث: در مجموع، 94 آلل در 9 جایگاه SSR شناسایی شد و میانگین تعداد آلل در هر جایگاه 44/10 بود. تعداد آلل به‌ازای هر جایگاه بین 8 تا 12 نوسان داشت؛ آغازگرهای TAA1 و CAC15 با 12 آلل بیشترین و آغازگر CAC23 با 8 آلل کمترین تعداد آلل را تولید کردند. مقدار PIC بین 333/0 برای آغازگر CAC23 و 554/0 برای آغازگر TAA1 متغیر بود و میانگین آن 46/0 به دست آمد که نشان‌دهنده توان مناسب نشانگرهای استفاده‌شده در آشکارسازی تنوع ژنتیکی است. تحلیل خوشه‌ای، ژنوتیپ‌ها را در سه گروه اصلی قرار داد و نتایج PCA نیز این تقسیم‌بندی را تأیید کرد. الگوی خوشه‌بندی تا حدی با منشأ جغرافیایی نمونه‌ها همخوانی نشان داد. همچنین بیشترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ‌های طاشکوئیه و کمترین شباهت بین ژنوتیپ‌های مهرگان گهکم و سیروان گهکم مشاهده شد. این الگو می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند منشأ جغرافیایی نمونه‌ها، مدیریت و تبادل بذر میان کشاورزان باشد. نتایج تجزیه واریانس مولکولی (AMOVA) نشان داد که بخش عمده‌ای از تنوع ژنتیکی درون مناطق متمرکز است، در حالی‌که 2/17 درصد از کل تنوع ژنتیکی به تفاوت بین مناطق اختصاص داشت. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که ژنوتیپ‌های گندم نان استان هرمزگان دارای تنوع ژنتیکی قابل توجهی هستند و نشانگرهای SSR در شناسایی این تنوع و آشکارسازی روابط ژنتیکی ژنوتیپ‌ها مؤثر بودند. این یافته‌ها بر اهمیت حفاظت از منابع ژنتیکی بومی و بهره‌گیری از آن‌ها در برنامه‌های اصلاحی تأکید می‌کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تجزیه به مؤلفه‌های اصلی؛ تحلیل خوشه‌ای؛ تنوع آللی؛ نشانگر ریزماهواره | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 162 |
||