پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,397 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,291,148 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,505,638 |
میان حافظه جمعی و خیال آیینی: بازنمایی عاشورا در هنر خودآموخته (مطالعه موردی آثار کاظم ایزی با رویکرد ژیلبر دوران) | ||
| پژوهشهای میانرشتهای هنر | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.33658.1097 | ||
| نویسنده | ||
| گیتا مصباح* | ||
| استادیار گروه نقاشی، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| آیینهای مذهبی در فرهنگ ایرانی فقط مناسک نیستند بلکه حافظه جمعی و تخیل نمادین در آن بازنمایی میشود. نقاشی خودآموخته نابترین نمود حافظه جمعی است. آثار عاشورایی هنرمند خودآموخته سبزواری، کربلایی کاظم ایزی، از نمونههای شاخص این بازنمایی تصویریاند که در آن تجربهزیسته، باور مذهبی، حافظه جمعی و تخیل درهم تنیده شده است. مسئله اصلی این پژوهش چگونگی بازنمایی ساختارهای تخیل در این آثار با تکیه بر نظریه ژیلبر دوران است. هدف پژوهش تحلیل سه اثر عاشورایی کاظم ایزی با موضوع نخلگردانی، آمدن حُر نزد حضرت عباس و سنگزنان روز عاشورا، بر اساس نظریه ساختارهای تخیل ژیلبر دوران و تبیین نسبت آنها با مفاهیمی چون مرگ، شهادت، زمان و جاودانگی است. پژوهش کیفی و با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. گردآوری دادهها به شیوه اسنادی و آثار منتخب بر اساس ساختار نظام تخیل ژیلبر دوران، نمادها، ترکیببندی، سازمان فضایی، روابط تصویری و نسبت عناصر آیینی با مفاهیم مرگ، زمان و حافظه جمعی تحلیل شدهاند. هر سه اثر، در عین برخورداری از نظام نمادین مشترک عاشورایی، از ساختارهای متفاوت تخیلی بهره میبرند. در تصویر نخلگردانی، ساختار شبانه و ترکیبی غالب است و مرگ در قالب حافظه آیینی و استمرار جمعی بازنمایی میشود. در تصویر آمدن حُر نزد حضرت عباس، ساختار روزانه و قهرمانی غالب و معنا از خلال تقابل، مواجهه و قهرمانسازی شکل میگیرد. ساختار ترکیبی تصویر سنگزنان با ریتم جمعی، تکرار مناسک و همنشینی عناصر سنتی و معاصر آشکار میشود. در آثار عاشورایی کاظم ایزی تخیل حاصل پیوند تجربهزیسته هنرمند با آیینهای مذهبی و حافظه جمعی روستای ایزی است. آثار صرفاً بازنمایی یک واقعه تاریخی نیستند، بلکه عرصه ظهور تخیل آیینیاند؛ تخیلی که مرگ را به حافظه، شهادت را به تداوم فرهنگی و واقعه عاشورا را به تجربهای جمعی، زنده و بازتولیدشونده در زمان اکنون تبدیل میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ساختار تخیل؛ ژیلبر دوران؛ نظام تخیل روزانه و شبانه؛ خیال آیینی؛ نقاشی خودآموخته؛ کاظم ایزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13 |
||