| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 865 |
| تعداد مقالات | 8,401 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,345,091 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,533,589 |
بررسی مفهوم «ابژۀ مفقود» و «نوار موبیوس» در مقامات حمیدی براساس نظریۀ لاکان | ||
| نقد و نظریه ادبی | ||
| دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 22، تیر 1405، صفحه 161-182 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/naqd.2026.33468.2813 | ||
| نویسندگان | ||
| اکرم محمودلو* 1؛ میرجلیل اکرمی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| لاکان را میتوان بنیانگذار استفاده از زبانشناسی مدرن در روانکاوی دانست. وی با همآمیزی متقابل روانکاوی و تحلیل سیاسی- اجتماعی به برداشتی تازه از «سوبژکتیویته» نائل میشود و تفسیرهای تازهای را دربارۀ ساحت عینی و واقعیت اجتماعی بیان میکند. دراینراستا وی به مفهوم جدیدی از نظم «نمادین- اجتماعی» دست مییابد؛ بدین معنی که هرگونه شکاف در «سوژه» به معنی گسست در «دیگری بزرگ» است. نظریۀ وی درجهت پاسخ دادن به این سؤال است که چه چیزهایی هرگونه کوشش سوژه را برای ساختن ابژۀ محال که همان تشکل جامعه میباشد، به مخاطره میافکند یا ناممکن میسازد؟ این پژوهش بر آن است تا ارتباط «دال» غایب با حلقههای گمشدۀ «ابژۀ مفقود» را در داستانهای مقامات بررسی کند و نحوۀ دگردیسی زبان را براساس نظام ساختاری و دلالتی لاکان در داستانها نشان دهد. بهطورکلی نگارنده بر آن است تا به این سؤال پاسخ دهد که چگونه فرازبان یا گفتمان اجتماعی ازطریق نظام فکری و گفتمانی ناخودآگاه سوژه و راوی مقامات به بیان درآمده است؟ طبق نتایج بهعمل آمده راوی برای رسیدن به آرمان شهری تمامیتخواه، به «فانتزی» روی میآورد تا بدینوسیله فقدان ابژۀ مفقود را جبران کند، همچنین وی ازاینطریق به بازنماییهای جدیدی از ساحت واقع ازطریق ساختبندی اجتماعی دست مییازد؛ ولی قهرمان بهعنوان «دیگری بزرگ» سوژه را از ورود به قلمرو معنا عاجز میسازد؛ بنابراین فانتزی ساخت گفتمان اجتماعی به تعویق میافتد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مقامات حمیدی؛ ابژۀ مفقود؛ دال تهی؛ امر واقع؛ نوار موبیوس | ||
| مراجع | ||
|
استاوراکاکیس، یانی. (1392). لکان و امر سیاسی، ترجمۀ محمدعلی جعفری. تهران: ققنوس.
ایگلتون، تری. (1395). پیشدرآمدی بر نظریۀ ادبی. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: مرکز.
آبشیرینی، اسد. (1401). «تحلیل و نمادشناسی بخش اول بوفکور با استفاده از نظریۀ امر واقع لاکان». زبان و ادبیات فارسی، (92): 31-56.
بلخی، قاضی حمیدالدین. (1402). مقامات حمیدی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
بوتبی، ریچارد. (1384). فروید در مقام فیلسوف (فراروانشناسی پس از لکان)، ترجمۀ سهیل سمی. تهران: ققنوس.
بوتبی، ریچارد. (1400). مرگ و میل؛ نظریۀ روانکاوی در بازگشت لاکان به فروید. ترجمۀ علی رستمیان. تهران: بیدگل.
جلالهوند آلکامی، مجید. (1396). «راوی بوفکور در زنجیرۀ دالهای بیپایان نظم نمادین». پژوهش نامۀ نقد ادبی و بلاغت، (1): 159-177.
حیدری، فاطمه و فرد، میثم. (1393). «خوانش لاکانی روانپریشی متن بوفکور». پژوهش ادبیات معاصر جهان، (2): 43-61.
راگلند، الی. (1392). «مفهوم رانۀ مرگ نزد لکان». ارغنون؛ مجموعه مقالاتی دربارۀ مرگ، ترجمۀ شهریار وقفیپور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (27/26): 341- 381.
ژیژک، اسلاوی. (1388). وحشت از اشکهای واقعی؛ کریستف کیسلوفسکی بین نظریه و مابعد نظریه. ترجمة فتاح محمدی. تهران: هزارة سوم.
ژیژک، اسلاوی. (1390). کژ نگریستن؛ مقدمهای بر ژاک لکان. ترجمۀ مازیار اسلامی و صالح نجفی. تهران: رخداد نو.
ژیژک، اسلاوی. (1401). درنگیدن با امر منفی؛ کانت، هگل و نقد ایدئولوژی. ترجمة علی حسنزاده. تهران: نشر نی.
شکرابی، نیلوفر. (1400). «بررسی مفهوم نگاه خیرۀ لاکانی در تیزرهای تبلیغاتی و اثر آن بر مخاطب بهمثابه سوژه». جلوۀ هنر، (2): 34-46.
طایفی، شیرزاد و شالچیان ناظر، توحید. (1403) «از رنج تا لذت حبس؛ خوانش لکانی داستانهای بند محکومین، آمرزش زمینی و قهوۀ سرد آقای نویسنده». پژوهشهای بینرشتهای ادبی، (11): 315 -349.
طایفی، شیرزاد و شالچیان ناظر، توحید. (1403). «نقش استعاره و مجاز در فرآیند میلورزی در رمان نگران نباش بر مبنای آموزههای لکان». پژوهشهای دستوری و بلاغی، (24): 94-110.
علی، بختیار. (1395). آیا با لاکان میتوان انقلابی بود؟ مقالاتی در روانکاوی و فلسفة پستمدرن. ترجمة سردار محمدی. تهران: افراز.
فتحزاده، حسن. (1388). «اگو از دیدگاه لکان و هوسرل». متافیزیک، (3): 102- 112.
گورویچ، جودیت و در، ژُئل. (1403). درآمدی بر مطالعة لاکان؛ ناخودآگاه ساختاریافته همانند زبان. ترجمة فرهاد دشتی. تهران: جامی.
لاکان، ژک. (1397). اضطراب؛ بازبینی وضع ابژه (دفتر دوم). ترجمۀ صبا رستگار. تهران: پندار تابان.
موللی، کرامت. (1388). مقدماتی بر روانکاوی لکان؛ منطق و توپولوژی. تهران: دانژه.
موللی، کرامت. (1392). مبانی روانکاوی فروید- لکان. تهران: نشر نی.
مرادی، نرگس؛ تسلیمی، علی و خزانه دارلو، محمدعلی. (1395). «خوانش شعر مرگ ناصری از منظر آرای لکان». نقد و نظریۀ ادبی، (1): 93-115.
محمودلو، اکرم. (1402). «بازنمایی لکه باتکیهبر وجه استعاری چشم و نگاه خیره در رمان شهری که زیر درختان سدر مرد». نقد و نظریۀ ادبی، (2): 100-123.
مختاباد، مصطفی؛ بابایی، آرزو و شریفزاده، محمدرضا. (1395). «جستاری روانکاوانه بر شخصیتهای زن نمایشنامۀ زیبایی لینین با تأکید بر شاخصۀ خشونت و براساس نظریات ژک لکان». فصلنامۀ تئاتر، (65): 12-28.
مهری، بهروز. (1394). «خوانش لاکانی از غمنامۀ رستم واسفندیار». شعرپژوهی (بوستان ادب)، (4): 141- 166.
مولودی، فؤاد و عاملیرضایی، مریم. (1396). «دیگری بهمثابه خود؛ ارتباط شمس و مولانا از دیدگاه ژاک لکان». ادبیات عرفانی، (17): 96- 114. DOI: 10.22051/jm1.2018.21631.1575
نژادمحمد، وحید. (1397). «تأملی بر سوژۀ ژاک لکان در بستر زبان دگردیسی و یا تکامل زبان». پژوهشهای زبان و ترجمۀ فرانسه. (1): 106-131.
هومر، شون. (1388). ژاک لکان. ترجمۀ محمدعلی جعفری. تهران: ققنوس.
هرزوگنرات، برند. (1384). «دربارۀ بزرگراه گمشده؛ لینچ و لاکان، سینما و آسیبشناسی فرهنگی». ترجمۀ نیما ملکمحمدی و امیر احمدیآریان. فارابی. (57): 119-136. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 44 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5 |
||