پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 877 |
| تعداد مقالات | 8,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,455,687 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,092,977 |
جایگاه گروههای قیدی و وصفی در چهارمقاله نظامی عروضی براساس نظریة مقوله و میزان هلیدی | ||
| زبان فارسی و گویشهای ایرانی | ||
| دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 20، اسفند 1404، صفحه 227-247 اصل مقاله (1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/plid.2026.32723.1743 | ||
| نویسنده | ||
| وحید مبارک* | ||
| دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| چکیده | ||
| مجمعالنوادر یا چهارمقاله که به نثر و در سال551 برای پادشاه غوریه بامیه نوشته شدهاست درمورد نیاز پادشاهان به داشتن چهار طبقه (دبیران، شاعران، منجمان و طبیبان) برای استوارکردن فرمانروایی است با یک مقدمه و چهار باب که هرکدام 10 و گاه 12 قصه دارند. نثر ساختمند چهارمقاله، بینابین نثر مرسل و فنی است. مطالعة توصیفی ساختهای واژگان، ترکیبها، جملهها و چگونگی کاربست قیدها و صفتها در ساخت نحوی کلام، همراه پایة فعلها (جزء اسمی همراه فعل مرکب) در چهارمقاله، مطالعهای زبانشناختی است و در شناخت سیر تحول زبان یاریگر است. یافتههای این پژوهش براساس نظریة مقوله و میزان هلیدی نشان میدهد که کاربست سازههایی همچون واژگان و جملههای قیدی و وصفی همپایه، و پایههای فعلی عربی با بسامد بالا، زمینهساز گستردهشدن جملهها و تغییر ساخت جملهها و کلام گشتهاند. بهعلاوه بهکارگیری مصادر، اسم فاعلها و اسم مفعولها و صفت مشبههای فراوان عربی، با بسامد بالای دو فعل گفت و شنید و نیز فراوانی جملههای مرکب ناهمپایه نسبت به جملههای ساده، سبب بروز جملههای بسط داده شده و ورود به اطناب شدهاست. فعلهای لازم کمتر از فعلهای متعدی بهکاربرده شدهاند و کاربست فعلهای است، هست، بود، بُود، گشت، گردید و آمد، بیشتر از دیگر افعال لازم است که خبر از محتوای تعلیمی و جنبة آموزشی متن دارند. این تغییرات برای برجستهسازی متن از نظر زبانی، فکری و ادبی و در نتیجه تغییر سبک بودهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دستور زبان فارسی؛ چهارمقاله؛ ساخت نحوی؛ نقش قید و صفت؛ ساختهای همپایه؛ جمله گسترده | ||
| مراجع | ||
|
آذرتاش آذرنوش. قید در دستور زبان عربی، مقالات و بررسیها، 1367؛ (45 و 46): 21-42.
آقاگلزاده فردوس. تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: علمی. 1394.
احمدسلطانی احمد. دستور زبان گشتاری، تهران: آتیه. 1378.
اسماعیلی طاهری احسان. دو قالبگی قید در زبان عربی، جستارهای زبانی، 1395؛ 5(7): 64-79.
باطنی محمدرضا. توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، تهران: امیرکبیر. 1386.
بساقزاده محمدصادق. قید از دیدگاه دستورنویسان کهن و نو»، ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، 1385؛ (3): 1-20.
چامسکی نوام. زبان و ذهن، تهران: هرمس. 1378.
شکری محمد، نظری علی، میرزاییالحسینی سیدمحمود. بررسی تطبیقی واحدهای زبانی (وصف، صفت و قید عربی با قید فارسی و انگلیسی، زبانپژوهی، 1398؛ 11(32): 77-101.
صادقی اسماعیل. تعریف اسم، صفت و قید در دستورهای سنتی فارسی»، دانشکده ادبیات شهرکرد، 1388؛ 4 (14و15): 39-61.
غلامعلیزاده خسرو. ساخت زبان فارسی، تهران: احیای کتاب. 1390.
فرشیدورد خسرو. دستور مفصل امروز، تهران: سخن. 1382.
فرشیدورد خسرو. گفتارهایی در دستور زبان فارسی، تهران: امیرکبیر. 1375.
کاظمی مینا، نجفی زهره. تبیین جایگاه صفت در گفتمان مدح»، فنون ادبی، 1399؛ 2(3): 149-168.
کردبچه لیلا، آقاحسینی حسین، هاشمی مرتضی. کاربرد صفت در شعر معاصر، فنون ادبی، 1396؛ 9 (2): 41- 60.
مارتینه آندره. مبانی زبانشناسی عمومی، مترجم هرمز میلانیان، تهران: هرمس. 1387.
مشکوهالدینی مهدی. دستور زبان فارسی، واژگان و پیوندهای ساختی، تهران: سمت. 1388.
مبارک وحید، لک مریم. جایگاه قید و بسامد آن در امیرارسلان رومی»، پژوهشهای دستوری و بلاغی، 1401؛ 12 (21): 261-290.
نظامی عروضی سمرقندی نظامالدین احمدبن عمر. چهارمقاله یا مجمع النوادر، تهران: جامی. 1382.
نوری روحالله، نوری علی، حیدری علی. بلاغت شناختی صفت در شعر حافظ، پژوهشهای دستوری و بلاغی، 1403؛ 14 (25): 152-169.
وحید عرب سیدحسین، ذاکری احمد. تحلیل نقش نحوی قید و صفت در تبیین سبک شاعر، مطالعات زبان و ادبیات غنایی، 1399؛ 10(34): 81-95.
وحیدیان کامیار تقی، عمرانی غلامرضا. دستور زبان فارسی(1)، تهران: سمت. 1385.
هارتمن ه. زبانشناسی، در مجموعه مقالات زبانشناسی و ادبیات، مترجم کورش صفوی، تهران: هرمس. 1386.
هلیدی و حسن. زبان، بافت و متن. ترجمة مجتبی منشیزاده و طاهره ایشانی. تهران: علمی. 1393.
Azartash, Azarnoosh. "Adverbs in Arabic Grammar", Articles and Reviews, 1988. Volume, No. 45 and 46: 21-42. Aghagolzadeh, Ferdows. Critical Discourse Analysis. Tehran: Elmi. 2015. Ahmadsoltani, Ahmad. Grammar of Gesthari, Tehran: Atieh. 1999. Esmaili Taheri, Ehsan. "The Two Forms of Adverbs in the Arabic Language", Linguistic Research, 2016. Volume 7, Issue 5: 64-79. Batani, Mohammad Reza. Description of the Grammatical Structure of the Persian Language, 2007. Vol. 19, Tehran: Amirkabir. Chomsky, Noam. Language and Mind, 2009. Vol. 4, Tehran: Hermes. Basaqzadeh, Mohammad Sadeq. "Adverbs from the Perspective of Ancient and Modern Grammarians", Mystical and Mythological Literature, 2006. Volume 2, No. 3: 1-20. Shokri, Mohammad; Nazari, Ali; Mirzaei al-Husseini, Seyed Mahmoud. "A Comparative Study of Linguistic Units (Descriptors, Adjectives and Adverbs in Arabic with Persian and English Adverbs", Language Research, 2019. Year 11, Issue 32: 77-101. Sadeghi, Esmaeil. "Definition of Nouns, Adjectives and Adverbs in Traditional Persian Grammar", Faculty of Literature, Shahrekord, 2009. Year 4, Issue 14-15: 39-61. Gholam al-Zadeh, Khosrow. The Construction of the Persian Language, Tehran: Revival of the Book. 2011. Farshidvard, Khosrow. Detailed Grammar Today, Tehran: Sokhan. 2003. Farshidvard, Khosrow. Discourses on Persian Grammar, Tehran: Amir Kabir. 1996. Kazemi, Mina; Najafi, Zohreh. "Explanation of the Position of the Adjective in the Discourse of Praise", Literary Techniques, 2010. Year 2, Issue 3: 149-168. Kordbecheh, Leila; Aghahosseini, Hossein; Hashemi, Morteza. "The Use of Adjectives in Contemporary Poetry", Literary Techniques, 2017.Volume 9, Issue 2: 41-60. Martine, André. Fundamentals of General Linguistics, Translator: Hormoz Milanian, 2008. Vol. 2, Tehran: Hermes. Meshkateddini, Mehdi. Persian Grammar, Vocabulary and Structural Connections, Tehran: Samt. 1999. Mobarak, Vahid; Lak, Maryam. "The Position of the Adverb and Its Frequency in Amir Arsalan Rumi", Grammatical and Rhetorical Research, 2022. Volume 12, Issue 21: 261-290. Nizami Aruzi Samarqandi, Nizam al-Din Ahmad ibn Omar. Chahar Magale,Majm al-Nawadir, Tehran: Jami. 2003. Nouri, Ruhollah; Nouri, Ali; Heydari, Ali. "The Cognitive Rhetoric of Adjectives in Hafez's Poetry", Grammatical and Rhetorical Research, 2024. Volume 14, Issue 25: 152-169. Vahid Arab, Seyyed Hossein; Zakeri, Ahmad. "Analysis of the Syntactic Role of Adverbs and Adjectives in Explaining the Poet's Style", Studies in Lyrical Language and Literature, 2019. Year 10, Issue 34: 81-95. Vahidian Kamyar, Taghi; Omrani, Gholamreza. Persian Grammar (1), 2006. Vol. 8, Tehran: Samt. Hartman, H. Linguistics, in Collection of Articles: Linguistics and Literature, Translated by Kourosh Safavi, Tehran: Hermes. 2007. Hallidi and Hassan. Language, Context and Text. Translated by Mojtaba Monshizadeh and Tahereh Ishani. Tehran: Elmi. 2014.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 115 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 23 |
||