پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 886 |
| تعداد مقالات | 8,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,136,495 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,396,754 |
شبیه‌سازی اثر مدیریت آبیاری و نیتروژن بر عملکرد برنج و بهره‌وری آب سبز و آبی با مدل ORYZA2000 | ||
| تحقیقات غلات | ||
| دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 58، فروردین 1405، صفحه 1-16 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2026.31892.1882 | ||
| نویسندگان | ||
| پروین ذوالفقاری1؛ ابوطالب هزارجریبی2؛ مجتبی رضایی3؛ ابراهیم امیری* 4 | ||
| 1دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران | ||
| 3استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران | ||
| 4استاد، گروه مهندسی آب، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: برنج آبی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین غلات جهان و محصولی با نیاز آبی زیاد، در معرض خطر کم‌آبی، بهره‌وری کم نیتروژن و اثرات زیست‌محیطی ناشی از مصرف بی‌رویه کود قرار دارد. در این میان، مدیریت صحیح آبیاری و کوددهی و همچنین تفکیک منابع آبی به آب سبز )رطوبت ناشی از بارندگی) و آب آبی (آب برداشت‌شده از منابع سطحی و زیرزمینی)، همراه با استفاده از مدل‌های فرآیندمحور مانند ORYZA2000، می‌تواند در ارتقای بهره‌وری و کاهش فشار بر منابع طبیعی نقش مؤثری ایفا کند. هدف از این پژوهش، ارزیابی اثرات توأم مدیریت آبیاری و نیتروژن بر عملکرد برنج و شاخص‌های بهره‌وری آب سبز و آبی با استفاده از مدل ORYZA2000 بود. مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و 16 تیمار طی دو سال زراعی در مؤسسه تحقیقات برنج کشور در رشت اجرا شد. عامل اصلی چهار سطح آبیاری (غرقاب دائم، آبیاری 1، 3 و 5 روز پس از محو آب از سطح زمین) و عامل فرعی چهار سطح نیتروژن (صفر، 60، 90 و 120 کیلوگرم در هکتار) بودند. رقم مورد استفاده، برنج هیبرید «بهار» بود که به‌دلیل عملکرد بالا و سازگاری با شرایط اقلیمی گیلان انتخاب و صفات عملکرد دانه، زیست‌توده، شاخص سطح برگ و جذب نیتروژن اندازه‌گیری شد. برای واسنجی و اعتبارسنجی مدل ORYZA2000 به‌کار گرفته شد و سپس نتایج مدل‌سازی بیلان آب برای شبیه‌سازی شاخص‌های بهره‌وری آب آبی و سبز و اجزای تعادل آبی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که بیش‌ترین عملکرد دانه (7.2 تن در هکتار) با مصرف ۱۲۰ کیلوگرم نیتروژن و آبیاری سه روز بعد از محو آب از سطح زمین به‌دست آمد. مدل ORYZA2000 توانست عملکرد دانه، زیست‌توده، نیتروژن کل، نیتروژن دانه و شاخص سطح برگ (به‌ترتیب با ریشه مربعات خطای نرمال شده 12-7 درصد، 12-6 درصد، 15-8 درصد، 10-9 درصد و 29-14 درصد) را در سطح قابل قبولی شبیه‌سازی کند. عملکرد مدل در تمامی شاخص‌ها به‌جز شاخص سطح برگ از 0.65 بالاتر بود. مقدار ضریب تبیین (R2) برای تمامی شاخص‌ها نیز بالاتر از 0.7 بود که بیانگر برازش مطلوب مدل بین داده‌های اندازه‌گیری شده و شبیه‌سازی شده بود. بیش‌ترین مقدار متوسط دو ساله شاخص‌های بهره‌وری آبی شبیه‌سازی شده در تیمار آبیاری سه روز پس از محو آب از سطح زمین + ۱۲۰ کیلوگرم نیتروژن به‌دست آمد. تفکیک شاخص‌های بهره‌وری به اجزای سبز و آبی نشان داد که این تیمار برای بیش‌تر شاخص‌های بهره‌وری آب آبی و سبز بیشینه بود، اما بیشینه مقدار شاخص‌های بهره‌وری آب سبز و بهره‌وری تعرق ناشی از آب سبز به‌ترتیب در تیمارهای آبیاری پنج روز پس از محو آب از سطح زمین + ۱۲۰ کیلوگرم نیتروژن و آبیاری غرقاب دائم + 120 کیلوگرم نیتروژن به‌دست آمد. نتیجه‌گیری: مدیریت آبیاری و نیتروژن نقش اساسی در بهبود عملکرد برنج و بهره‌وری آب آبیاری دارند. مدل ORYZA2000 دقت بالایی در شبیه‌سازی سناریوهای مدیریتی و تحلیل اجزای تعادل آبی نشان داد و می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم‌گیری در سیاست‌گذاری منابع آب و کود در مناطق برنج‌خیز کشور مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آبیاری غرقابی؛ بیلان آبی مزرعه؛ جذب نیتروژن؛ کم‌آبیاری؛ مدل‌سازی گیاهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 870 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6 |
||