پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,157 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,505,601 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,901,047 |
خود بودگی زمان و مکان در شعر سهراب سپهری بر اساس آرای ژرژ پوله | ||
| نقد و نظریه ادبی | ||
| دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 21، دی 1404، صفحه 253-278 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/naqd.2026.31173.2726 | ||
| نویسنده | ||
| محمود رنجبر* | ||
| دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ژرژ پوله از جمله اندیشمندان پدیدارشناس مکتب ژنو و یکی از بنیانگذاران نقد مضمونی است. وی با ایجاد روش تلفیقی فلسفی، روانشناختی با تأکید بر تولید اثر به عنوان کنشی ذهنی تلاش کرد خواننده را به هسته مرکزی زمان آفرینش اثر نزدیک کند. خود بودگی مورد نظر این پژوهش، مفهومی هایدگری است که در آرای پدیدارشناسان به چشم میخورد. این اصطلاح در ظاهر فهمی اگزیستانسیالیستی را ارائه میدهد، اما پوله از آن به «حضور ذهنی» و «تجربه زیسته» یاد میکند. سپهری در جایجای دفترهای هشت کتاب، مخاطب را به ساحت بازآفرینی زمان درونی خاص برای خلق اثر دعوت میکند. زمان درونی مورد نظر سپهری آمیزهای از زمان اسطورهای و تجسد زمانی دیگر است که متعلق به گوینده نیست و به خواننده اجازه میدهد، زمان خویش را در ساحت زبان پدید آورد. این پژوهش به روش توصیفی -تحلیلی و از منظر آرای ژرژ پوله و با استفاده از دادههای اشعار سهراب سپهری در هشت کتاب صورت گرفته است. هدف از پژوهش خوانشی جدید از اشعار سپهری و بررسی خودبودگی به عنوان شکلی از «حضور ذهنی»، «تجربه زیسته» و« من وجودی» است. مجموعه آرای پوله در سیزده زیرعنوان آمده است. برای هر یک نیز شاهد مثالهایی ذکر شد. نتایج نشان میدهد: پوله به «هسته مرکزی» اثر ادبی معتقد است، اما سپهری گاه با ابهام عمدی(مثلاً در «من نمیدانم...») از هرگونه هسته ثابت فرار میکند. سپهری با «ایده فضاسازی زمان» و تلفیق اسطوره و زمان تجربی، ضمن ایجاد فضایی سیال، زمینه را برای خلق گذشته در ذهن مخاطب فراهم میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زمان؛ من وجودی؛ نقد مضمونی؛ ژرژ پوله؛ سهراب سپهری | ||
| مراجع | ||
|
آشوری، داریوش. (1375). «سپهری در سلوک شعر». در باغ تنهایی (یادنامه سهراب سپهری)، به کوشش حمید سیاهپوش. تهران: سهیل.
احمدی، بابک. (1370). ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز.
ایگلتون، تری. (1368). پیشدرآمدی بر نظریة ادبی، ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
بابکمعین، مرتضی.(1389). نقد مضمونی؛ آرا ندیشهها و روش شناسی ژرژ پوله: درک مقولههای زمان و مکان، تهران: علمی و فرهنگی.
بارگاسیوسا، ماریو(1377). واقعیت نویسنده، ترجمة مهدی غبرایی. تهران: مرکز.
برسلر، چارلز. (1386). درآمدی بر نظریه ها و روش های نقد ادبی، ترجمة مصطفی عابدینیفر. تهران: نیلوفر.
پاکدل، مهسا؛ اشرفی، فرانک و خانمحمدی، فاطمه.(1400). «بررسی من وجودی در داستان سفر به انتهای شب، با تکیه بر نظریه ژرژ پوله». مطالعات زبان و ترجمة، 54 (44)، 57-80.
پوله، ژرژ. (1385). «پدیدارشناسی خواندن». ترجمة محبوبه خراسانی. مهراوه، (5و6و7)، 55-78.
پوله، ژرژ. (۱۳۹۰). فضای پروستی، ترجمة وحید قسمتی. تهران: ققنوس.
تایسن، لوئیس. (1387). نظریههای نقد ادبی معاصر، ترجمة مازیار حسینزاده و فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز.
تولان، مایکل. (1386). روایتشناسی، درآمدی زبانشناختی– انتقادی، ترجمة فاطمه علوی و فاطمه نعمتی. تهران: سمت.
جلیلی، فروغ. (1387). آینهای بیطرح؛ آشنایی زدایی در شعر شاعران امروز، تبریز: آیدین.
جهانگیری، نادر. (1378). زبان بازتاب زمان، فرهنگ و اندیشه، تهران: آگاه.
حاتمزاده، فرزاد. (1404). «خودبودگی در آثار سهراب سپهری». آوای سیمره، (781)، 4-5.
حامیدوست، معصومه. (1394). نقد مضمونی و بازجست مؤلفههای آن در داستانهای هوشنگ گلشیری، رسالة دکتری. رشت: دانشگاه گیلان.
حقی، علی(1381). «مروری بر مراحل سه گانه پدیدار شناسی هوسرل». فصلنامة فلسفه، 1(1)، 197-212.
دیچز، دیوید. (1366). شیوههای نقد ادبی، ترجمة غلامحسین یوسفی و محمدتقی صدیقیانی. تهران: علمی.
زمانیها، حسین. (1401). «تحلیل نسبت زمان آگاهی و خودآگاهی در فلسفه هوسرل». فلسفه، 20(38)، 37-54.
سارتر، ژان پل.(1370). ادبیات چیست؟ ترجمة ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی. تهران: زمان.
سپهری، سهراب. (1378). هشت کتاب، تهران: طهوری.
شمیسا سیروس. (1382). نگاهی به سپهری، تهران: صدای معاصر.
طباطبایی، سارا. (1396). «نقد تطبیقی «فضای تعلیق» در آثار آنتونن آرتو و سهراب سپهری». پژوهش ادبیات معاصر جهان (پژوهش زبان های خارجی)، 22(1)، 203-215.
فایول، روژه. (1374). نقد ادبی (در فرانسه از قرن شانزدهم تا عصر حاضر)، ترجمة علی اصغر سید یعقوبی. تبریز: دانشگاه تبریز.
قیصری، محمد داوود. (1375). شرح فصوصالحکم، ترجمة و تحشیه جلال الدین آشتیانی. تهران: علمی و فرهنگی.
کادن، جی.ای. (1380). فرهنگ توصیفی ادبیات و نقد، ترجمة کاظم فیروزمند. تهران: شادگان.
کوندرا، میلان. (1385). رمان، حافظه فراموشی، ترجمة خجسته کیهان. تهران: علم.
کیانی، گلرخ؛ خزانهدارلو، محمدعلی و نیکویی، علیرضا. (1402). «زمان آگاهی بیدل از منظر نقد مضمونی». زبان و ادب فارسی، ۷۶ (۲۴۷)، ۱۷۷-۱۹۹.
لوید، ژنویو. (۱۳۸۰). هستی در زمان؛ خویشتنها و راویان در فلسفه و ادبیات، ترجمة منوچهر حقیقیراد. تهران: دشستان.
مارتین،گری. (1382). فرهنگ اصطلاحات ادبی در زبان انگلیسی، ترجمة منصوره شریفزاده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
مشکوهالدینی، مهدی. (1373). سیر زبانشناسی، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
مقدادی، بهرام. (1393). دانشنامه نقد ادبی از افلاطون تا به امروز، تهران: چشمه.
مکاریک، ایرنا ریما. (1388). دانشنامه نظریة ادبی، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
نجفی، ابوالحسن. (1380). مبانی زبانشناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، تهران: نیلوفر.
هاوکس، ترنس. (1380). استعاره، ترجمة فرزانه طاهری. تهران: مرکز.
هایدگر، مارتین. (1398). «معنای زمان». ترجمة مهدی نجفیافرا. الهیات، 1 (2)، 17-37.
الیاده، میرچا. (1378). اسطوره بازگشت جاودانه، ترجمة بهمن سرکاتی. تهران: قطره.
یونگ، کارل گوستاو. (1378). انسان و سمبولهایش، ترجمة محمود سلطانیه. تهران: جامی.
Cryle, P. (2008). “Playful Theory: Georges Poulet’s Phenomenological Thematics”. Culture, Theory & Critique, 49(1), 21-34. de Man, P. (1971). Blindness and Insight: Essays in the rhetoric of contemporary criticism, New York: Oxford. Husserl, E. (1983). Ideas pertaining to a pure Phenomenology and to a Phenomenological Philosophy, (Trns.). F. Kersten. Martinus Nijhoff Publishers: The Hague/Boston/Lancaster. Miller, J. H. (1963). “The Literary Criticism of Georges Poulet”. MLN, 78 (5), 471-488. The Johns Hopkins University Press. Poulet, G. (1956). Studies in human time, (Trans.). E. Coleman. Johns Hopkins University Press. Poulet, G. (1969). “Phenomenology of Reading”. In New Literary History, Vol. 1, No. 1, The Johns Hopkins University Press. 53-68
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 24 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4 |
||