| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,500,119 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,894,284 |
مفهومسازی زمان در ساختهای دستوری فارسی برپایۀ دستور شناختی | ||
| زبان فارسی و گویشهای ایرانی | ||
| مقاله 2، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، دی 1404، صفحه 29-61 اصل مقاله (1.73 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/plid.2025.32506.1740 | ||
| نویسنده | ||
| مسعود دهقان* | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبانشناسی، دانشکدۀ زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به تحلیل بازنمایی ذهنی و مفهومسازی زمان در زبان فارسی برپایۀ دستور شناختی لانگاکر (1987) میپردازد. نگارنده قصد دارد نشان دهد که زمان در زبان پدیدهای شناختی، تجربهزیسته و فرهنگی است که در قالب ساختهای دستوری و گفتمانی شکل میگیرد. هدف پژوهش تبیین چگونگی سازماندهی و تصویرسازی زمان در ذهن گویشوران فارسی و شناسایی سازوکارهایی چون اسکن، برنما، نقطۀ ارجاع و زاویۀ دید در پردازش این سازههاست. ماهیتِ روششناختی این پژوهشِ کیفی، توصیفی ـ تحلیلی، و دادهها از نمونههای واقعی گفتار و نوشتار فارسی گردآوری شدهاست. تحلیل دادهها نشان داد که زمان در فارسی از طریق الگوهای استعاری و شناختی متعددی مفهومسازی میشود؛ از جمله، زمان بهعنوان «جریان»، «باد»، «شفابخش»، «حوزۀ کنش»، «میدان قابل برنامهریزی» یا «حجم ادراکی». این بازنماییها نشان داد که تجربۀ زمانی برای گویشور نه ثابت، بلکه پویا و چندمقیاسی است و زبان با بهرهگیری از طرحوارههای تصویری، عاملیتبخشی، اسکن پویا و برجستهسازی این چندلایگی را برجسته میکند. یافتهها نشان داد که دستور شناختی قادر است درک عمیقتری از سازوکارهای فرهنگی، عاطفی و ادراکیِ دخیل در بازنمایی زمان در فارسی فراهم کند و چشمانداز تازهای برای مطالعۀ ساختهای زمانی در زبانهای ایرانی بگشاید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دستور شناختی؛ مفهومسازی زمان؛ بازنمایی زمانی؛ زبان فارسی | ||
| مراجع | ||
|
دستلان مرتضی، محمدابراهیمی زینب، مهدیبیرقدار راضیه، روشن بلقیس. زمانِ دستوری در زبان فارسی؛ نگاهی نو برپایۀ یک الگوی شناختی آرمانی. تازههای علوم شناختی، 1394؛ ۱۷(۱): 4۵-3۵.
افراشی آزیتا، عاصی سید مصطفی، جولایی کامیار. استعارههای مفهومی در زبان فارسی؛ تحلیلی شناختی و پیکرهمدار. زبانشناخت، ۱۳۹۴؛ ۶(12): ۳۹-61.
خوشخونژاد امیرعلی، آهنگر عباسعلی، یوسفیان پاکزاد، مظاهری مهرداد. نقش برخی تفاوتهای فردی در درک استعاری زمان در زبان فارسی: رویکردی شناختی. زبانپژوهی، 1401؛ 14(43): 213-243.
Afrashi, A., Assi, S. M., & Joulai, K. Conceptual Metaphors of Time in Persian: A Cognitive and Corpus-based Analysis. Journal of Cognitive Linguistics. 2015, 6(2), 45-68. doi.org/10.22067/jcl.2015.26407. [In Persian] Boroditsky, L., & Gaby, A. Remembrances of Times East: Cultural Influences on the Conceptualization of Time. Cognitive Science. 2010, 34(2), 215-239. doi.org /10.1111/j.1551-6709.2009.01064.x Comrie, B. (1985). Tense. Cambridge: Cambridge University Press. 1985. doi: 10.1017/CBO9781139165815 Dabbagh, A., & Noushadi, M. An Interpretation of the Significance of 'Time': The Case of English and Persian Proverbs. Theory and Practice in Language Studies. 2015, 5(12), 2580-2590. doi.org/10.17507/tpls.0512.20 Dastlan M, Mohammadebrahimi Z, Mehdibeyraghdar R, Rovshan B. Tense in Persian Language: A New Perspective Based on an Idealized Cognitive Model. Advances in Cognitive Sciences. 2015, 17 (1):35-45. URL: http://icssjournal. ir/article-1-317-fa.html. Evans, V. The structure of time: Language, meaning and temporal cognition. Amsterdam: John Benjamins. 2004. Evans, V. Language and time: A cognitive linguistics approach. Cambridge: Cambridge University Press. 2012. Huddleston, R., & Pullum, G. K. The Cambridge grammar of the English language. Cambridge: Cambridge University Press. 2002. Khoshkhounejad, A. A., Ahangar, A. A., Yousefiyan, P., and Mazaheri, M. The Role of Some Individual Differences in Metaphorical Comprehension of Time in Persian: A Cognitive Approach. ZABANPAZHUHI (Journal of Language Research). 2022, 14(43), 213-243. [In Persian]. doi: 10.22051/jlr. 2019.25168.1673. Kövecses, Z. Where metaphors come from: Reconsidering context in metaphor. Oxford: Oxford University Press. 2015. Lakoff, G., & Johnson, M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press. 1980. Langacker, R. W. Foundations of Cognitive Grammar: Theoretical Prerequisites. Stanford University Press. 1987. Langacker, R. W. Foundations of Cognitive Grammar: Descriptive Application. Stanford University Press. 1991. Langacker, R. W. Cognitive Grammar: A Basic Introduction. Oxford University Press. 2008. Lyons, J. Linguistic semantics: An introduction. Cambridge: Cambridge University Press. 1995. Lyons, J. Semantics (Vols. 1–2). Cambridge: Cambridge University Press. 1977. Reichenbach, H. Elements of Symbolic Logic. New York: Macmillan.1947. Yu, N. From Body to Meaning in Culture: Papers on Cognitive Semantic Studies of Chinese. Amsterdam: John Benjamins. 2009. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 195 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||