پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,500,130 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,894,292 |
بررسی واکنش صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و عملکردی لاین های ایزوژن نزدیک زودرس ارقام گندم به قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی | ||
| تحقیقات غلات | ||
| دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 57، بهمن 1404، صفحه 371-392 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/cr.2025.31509.1878 | ||
| نویسندگان | ||
| مژده جلیلیفر1؛ افراسیاب راهنما* 2؛ روحاله عبدالشاهی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: در مناطق خشک و نیمهخشک، تنش خشکی بهویژه در مراحل رشد زایشی و انتهای فصل، با دمای بالا همراه است و در نتیجه موجب کاهش قابل توجه عملکرد گندم میشود. استفاده از رقمهای زودرس با چرخۀ رشد کوتاهتر که قادر باشند قبل از مواجهه با تنشهای خشکی و دمای بالا، دوره رشد خود را کامل کنند و به مرحلۀ رسیدگی و برداشت برسند، یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش اثرات نامطلوب این تنشها است. بررسی واکنش این رقمها به قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، میتواند به انتخاب ژنوتیپهای متحمل کمک کند. هدف از اجرای این آزمایش، بررسی واکنش صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و عملکردی لاینهای ایزوژن نزدیک زودرس گندم به تنش خشکی ناشی از قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی بود. مواد و روشها: آزمایش در قالب کرتهای خردشده بر مبنای طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید چمران اهواز (خوزستان) در سال زراعی 1404- 1403 اجرا شد. آبیاری در سه سطح، شامل شاهد (بدون قطع آبیاری)، قطع آبیاری از مرحلۀ شروع گلدهی تا اوایل خمیری شدن (مرحلة 61 تا 83 بر اساس مقیاس BBCH) و قطع آبیاری از اوایل خمیریشدن تا رسیدگی کامل دانه (مرحلة 83 تا 92 بر اساس مقیاس BBCH) در کرتهای اصلی و پنج رقم و لاین ایزوژن نزدیک گندم نان، شامل رقم روشن، رقم مهدوی، لاین ایزوژن روشن، لاین ایزوژن مهدوی و رقم مهرگان (بهعنوان رقم شاهد منطقه) در کرتهای فرعی قرار گرفتند. صفات اندازهگیری شده شامل صفات فنولوژیک (تعداد روز از کاشت تا سنبلهدهی و رسیدگی کامل)، صفات مورفولوژیک (ارتفاع بوته و طول پدانکل)، اجزای عملکرد (وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله و وزن هزار دانه)، عملکرد زیستتوده و شاخص برداشت بودند که در زمان رسیدگی کامل اندازهگیری شدند. بهمنظور گروهبندی ژنوتیپها و صفات مورد مطالعه، از روش تجزیه خوشهای استفاده شد و دندروگرام مربوطه بهصورت نقشه حرارتی با استفاده از نرمافزار R-studio version 2023 رسم شد. تجزیه واریانس دادهها نیز با استفاده از نرمافزار SAS نسخۀ 9.1 و مقایسه میانگینها با آزمون دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. یافتههای تحقیق: نتایج این پژوهش نشان داد که بین رقمها و لاینهای ایزوژن از نظر صفات مورد مطالعه تفاوت آماری معنیداری وجود داشت. قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، از طریق کاهش معنیدار تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه و روز تا رسیدگی، سبب کاهش عملکرد دانه در تمامی رقمها و لاینهای ایزوژن شد، اما مقدار کاهش در رقمها بیشتر از لاینهای ایزوژن مربوطه بود. در تیمار قطع آبیاری در مرحلۀ گلدهی، عملکرد دانه در رقم روشن، لاین ایزوژن روشن، رقم مهدوی، لاین ایزوژن مهدوی و رقم مهرگان بهترتیب بهمیزان 33، 38، 29، 29و 20 درصد در مقایسه با تیمار آبیاری کامل کاهش یافت. مقادیر کاهش برای تیمار قطع آبیاری در مرحلۀ پرشدن دانه بهترتیب برابر با 12، 15، 15، 15 و 8 درصد بود. عملکرد دانه در رقم و لاین ایزوژن مهدوی و همچنین رقم مهرگان در تمامی تیمارهای قطع آبیاری بهمراتب بیشتر از رقم روشن و لاین ایزوژن آن بود. در تمامی تیمارهای قطع آبیاری، تعداد روز از کاشت تا رسیدگی در لاینهای ایزوژن روشن و مهدوی 10 تا 15 روز کمتر از رقمهای مادری آنها بود. زودرسی این لاینهای ایزوژن بهعنوان یکی از عوامل مؤثر در کاهش آثار تنش خشکی در مراحل حساس گلدهی و پر شدن دانه و پایداری و حفظ عملکرد بالاتر آنها بود. تیمارهای قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، دوره رشد زایشی رقمها و لاینهای ایزوژن را سه تا پنج روز در مقایسه با تیمار آبیاری کامل کوتاهتر کرد. نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که لاینهای ایزوژن مورد بررسی از نظر عملکرد و سایر صفات زراعی نسبت به رقمهای مادری خود برتری داشتند. لاین ایزوژن مهدوی با بهرهگیری از راهبرد زودرسی و کاهش تعداد روز تا رسیدگی در تمامی تیمارهای قطع آبیاری، بیشترین عملکرد دانه را تولید کرد و همانند رقم مهرگان برای کشت در شرایط تنش کمآبی در منطقة خوزستان توصیه میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنش خشکی؛ دورۀ پرشدن دانه؛ روز تا گلدهی؛ زودرسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 80 |
||