پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,500,455 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,894,769 |
تحلیل دستوری-روایی داستان «معصوم اول»: نگاهی به گواهنمایی، وجهیت و کانوننمایی | ||
| نقد و نظریه ادبی | ||
| دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 21، دی 1404، صفحه 153-178 اصل مقاله (1.06 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/naqd.2025.30902.2709 | ||
| نویسندگان | ||
| مونا ولی پور* 1؛ سیده فاطمه حسینی2 | ||
| 1استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| شناسایی ویژگیهای زبانی داستان، گام مهمی در روایتشناسی داستان است. این امر در بررسی آثار نویسندگانی چون گلشیری که مواجههای نسبتاً آگاهانه با زبان داشتهاند و تکنیکهای زبانی مختلفی را آزمودهاند، اهمیتی دوچندان مییابد. پژوهش حاضر با بررسی زبان داستان «معصوم اول»، در پی پاسخگویی به این پرسش است که زبان این داستان تا چه اندازه در خدمترسانی روایی توفیق داشته است؛ موضوعی که در نقد آثار گلشیری کاملاً مغفول بوده است. این درحالی است که گلشیری عملیترین راه نقد داستان را پرداختن به زبان نویسنده میداند. مهمترین عنصر روایی در داستان «معصوم اول»، راوی همداستان آن است که شخصیت کانونی داستان (از نوع درونی) نیز هست. عدم اعتبار روایت، گسستهای روایی، تناقضگوییهای مکرر، تفسیرهای ذهنی و برساخته در کلام او مکرراً دیده میشود که نقش زبان در بازنمایی این ویژگیها در این پژوهش بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که گلشیری از سه مقولۀ دستوری عمده، یعنی گواهنمایی و وجهیت و کانوننمایی تقابلی، در این داستان استفاده کرده است. مصادیق کاربرد این مقولات دستوری بهتفکیک با شواهد متنوع در این مقاله نشان داده شده و نحوۀ استفادۀ نویسنده از این ویژگیها در خدمت بازنمایی روایت نامعتبر، گسست روایی و ساخت صدای تقابلی راوی تبیین شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقد زبانشناختی؛ دستور؛ راوی نامعتبر؛ هوشنگ گلشیری؛ داستان کوتاه | ||
| مراجع | ||
|
اکبری، منوچهر و ولیپور، و مونا. (۱۳۹۵)، «نقد و تحلیل انواع وجه فعلی در فارسی». ادب فارسی، ۶(۱)، ۱-۱۵.
ایلخانیپور، نگین. (۱۳۹۴). صفات وجهی در زبان فارسی، تهران: مرکز.
براهنی، رضا. (1373). رؤیای بیدار، تهران: قطره.
تقوی، محمد. (1400). احضار مغان، تهران: نیلوفر.
حسینی، صالح و رئوفی، پویا. (1380). گلشیری کاتب و خانهروشنان، تهران: نیلوفر.
حقشناس، علیمحمد؛ سامعی، حسین؛ سمایی، مهدی و طباطبایی، علاءالدین. (۱۳۸۷)، دستور زبان فارسی، تهران: مدرسه.
خانلری، پرویز. (۱۳۵۱). دستور زبان فارسی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
خیامپور، عبدالرسول. (۱۳۳۳)، دستور زبان فارسی، تبریز: دانشگاه تبریز.
راسخمهند، محمد. (۱۳۸۴). «بررسی انواع تأکید در زبان فارسی». زبان و زبانشناسی، ۱(۱)، ۵-۱۹.
رویین، روحالله. (1398). غیاب و از هم پاشیدگی معنا، تهران: سیب سرخ.
ژنت، ژرار. (1400). گفتمان حکایت، ترجمۀ آذین حسین زاده و کتایون شهپرراد. تهران: نیلوفر.
سناپور، حسین. (1380). همخوانی کاتبان، تهران: دیگر.
شریعت، محمدجواد. (۱۳۶۴). دستور زبان فارسی، تهران: اساطیر.
شیری، قهرمان. (1395)، جادوی جنکشی، تهران: بوتیمار.
عادلزاده، پروانه؛ دریائی، مهدی و پاشائی فخری، کامران. (۱۳۹۸). «بررسی داستان کوتاه معصوم اول اثر هوشنگ گلشیری براساس مؤلفههای روایتشناسی ساختارگرای ژرار ژنت». پژوهش ادبیات معاصر جهان، ۲۴(۲)، ۴۹۵-۵۲۱.
عامری، رضا. (1382). نقشبندان قصۀ ایرانی، تهران: اندیشه.
قریب، عبدالعظیم؛ رشیدیاسمی، غلامرضا؛ همایی، جلالالدین؛ فروزانفر، بدیعالزمان و بهار، محمدتقی. (۱۳۵۰). دستور زبان فارسی، تهران: کتابفروشی مرکزی.
گلشیری، هوشنگ. (1379). «هیولای درون؛گفتوگو با میترا شجاعی». نشریة دنا، (8)، بازیابی در https://golshirifoundation.com/interview_MitraSchojai.htm
گلشیری، هوشنگ. (1388). باغ در باغ، تهران: نیلوفر.
گلشیری، هوشنگ. (1399). نیمۀ تاریک ماه، تهران: نیلوفر.
محمدی، سایر. (1380). هر اتاقی مرکز جهان است (گفتوگوهایی با اهل قلم)، تهران: نگاه.
ملکی، فرشته و شوهانی، علیرضا. (۱۳۹۸). «مرگ خالق به دست مخلوق؛ بررسی تطبیقی هیولای فرانکشتاین و معصوم اول براساس مکتب گوتیک». پژوهشنامۀ مکتبهای ادبی، ۳(۷)، ۲۱-۴۰.
منصوری، مسلم. (1377). سینما و ادبیات، تهران: علم.
وحیدیانکامیار، تقی و عمرانی، غلامرضا. (۱۳۸۷). دستور زبان فارسی ۱، تهران: سمت.
ولیپور، مونا و بهرامی، فاطمه. (۱۴۰۱)، «نمود کامل یا زمان دستوری تقدمی؟ تاملی در بحث نمود در زبان فارسی». جستارهای زبانی، ۱۳(۶)، ۲۲۵-۲۵۹.
یونسی، ابراهیم. (1351). هنر داستاننویسی، تهران: امیرکبیر.
Aikhenvald, A.Y. (2004). Evidentiality, Oxford: Oxford University Press. Comrie, B. (1976). Aspect, New York and Cambridge: Cambridge University Press. Giovanelli, M. & Harrison, Ch. (2024). Cognitive Grammar in Stylistics, 2nd edition. London: Bloomsbury Academic. Giovanelli, M. (2013). Text World Theory and Keats’ Poetry: The Cognitive Poetics of Desire, Dreams and Nightmares, London: Bloomsbury Academic. Hall, A. (2004). “The meaning of but: a procedural reanalysis”. UCL Working Papers in Linguistics, (16), 199-236. Jackendoff, R. (1972). Semantic Interpretation in Generative Grammar, Cambridge: MIT Press. Jahani, C. (2000). “Expressions of indirectivity in spoken modern Persian”. In Evidentials: Turkic, Iranian and neighbouring languages, Johnson and Utas (Eds.). Berlin/New York: Mouton de Gruyter. 185-207. Lazard, G. (2001). “On the grammaticalization of evidentiality”. Journal of Pragmatics, (33), 359-367. Nünning, A. (2005). “Reliablity”. In Routledge encyclopedia of narrative theory, (Eds.). Herman, D. & Jahn, M. & Ryan, M.-L. London: Routledge. 495-497 Palmer, F.R. (1986). Mood and modality, Cambridge: Cambridge University Press. Portner, P. (2009). Modality, Oxford: Oxford University Press. Portner, P. (2018). Mood, Oxford: Oxford University Press. Simpson, P. (1993). Language, Ideology and Point of View, London: Routledge. Valipour M. & Bahrami, F. (2024). “Present Perfect in Persian as an Evidential and Epistemic Modal”. In Evidentiality in Language and Discourse, A. Ganea & G. Scripnic (Eds.). Newcastle Upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. Windfuhr, G. & Jahani, C. (2018). “Persian”. In The world's major languages, (Ed.). Comrie, B. London/New York: Routledge. 455-469.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 191 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 28 |
||