| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 840 |
| تعداد مقالات | 8,153 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,500,508 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,894,826 |
قالب معناشناختی-بدنیِ اضافۀ اقترانی | ||
| نقد و نظریه ادبی | ||
| دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 21، دی 1404، صفحه 5-27 اصل مقاله (1.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/naqd.2025.30533.2693 | ||
| نویسنده | ||
| نرگس اسکویی* | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف اصلی این مقاله، تحلیل معنایی و ساختاری اضافۀ اقترانی در زبان فارسی از منظر نظریۀ قالبهای معناشناختی- بدنی است؛ نظریهای که بدن را بهعنوان منشأ اصلیِ ساختمندی مفاهیم زبانی در نظر میگیرد. در این رویکرد، بدن نهتنها در مفهومسازی، بلکه در مقولهبندی دستوری نیز نقش دارد و بهویژه در بازنمایی رابطههای معنایی در گروه اسمی مؤثر است. در میان انواع اضافه در زبان فارسی، اضافۀ اقترانی به دلیل پیچیدگی معنایی، اختلاف دیدگاه در کتب دستور زبان، و ظرفیت بالای مجازپردازی، شایستۀ تأملی نوین از منظر بدنمندی است. با بهرهگیری از روش توصیفی و تحلیل محتوای استدلالی- قیاسی، این مقاله میکوشد تعریف روشنتری از این نوع اضافه ارائه دهد و تمایز آن را با دیگر انواع اضافه مشخص کند. در پرتو این رویکرد، دادههای پژوهش حاکی از آناند که ساختار اضافۀ اقترانی متکی بر پیوندهای تصویریِ ریشهدار در تجربههای زیسته و بازنمودهای حسی- حرکتیِ بدنمند است؛ بهگونهای که هسته، تجسم یک قالب مفهومی تثبیتشده بر پایۀ شناخت بدنی است و مضافالیه، با کارکردی کنشگرانه، نقش گسترشگر مفهومی و فعالکنندۀ فضای تصویری را ایفا میکند. این تحلیل، کارآمدیِ رویکرد قالبهای بدنی را در تبیین رفتار نحوی- معنایی این نوع اضافه تأیید میکند و نشان میدهد که روابط اقترانی، برخاسته از سازماندهیهای بدنمند، در تعامل با لایههای فرهنگی و زیباشناختیِ زبان، قابلیت تولید معانی چندلایه، انعطافپذیر و موقعیتمحور را دارند. ازاینمنظر، اضافۀ اقترانی را میتوان بهمثابه یک خردهنظام معناشناختیِ پویا و میانذهنی در زبان فارسی بازشناسی کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اضافۀ اقترانی؛ دانش بدنی؛ زبانشناسی شناختی؛ قالب نشانه- معناشناختی؛ ارتباطات غیرکلامی | ||
| مراجع | ||
|
اجدادی، مژگان و رضوی، محمدرضا. (1397). «بررسی قالبهای معنایی اندامواژههای بیرونی زبان فارسی». زبان پژوهی، 10 (27)، 27-44.
https://doi.org/10.22051/jlr.2016.9500.1109
احمدیگیوی، حسن و انوری، حسن. (1390). دستور زبان فارسی، ویراست چهارم. تهران: فاطمی.
بهار، ملکالشعراء محمدتقی. (1387). دیوان، تهران: آگاه.
باطنی، محمدرضا. (1348). توصیف دستوری ساختمان زبان فارسی، تهران: امیرکبیر.
بصاری، طلعت. (1346). دستور مختصر زبان فارسی، تهران: طهوری.
بیدل دهلوی، میرزا عبدالقادر. (1380). دیوان، تصحیح اکبر بهداروند. تهران: نگاه.
جرجانی، میرسید شریف. (1377). تعریفات، ترجمۀ حسن سید عرب و سیما نوربخش. تهران: فروزان.
حافظ شیرازی، خواجه شمسالدین محمد. (1375). دیوان، به سعی سایه (هوشنگ ابتهاج). تهران: کارنامه.
خاقانی شروانی، افضلالدین بدیل. (1375). دیوان، ویراستۀ جلالالدین کزازی. تهران: مرکز.
ذکایی، محمدسعید و امینپور، مریم. (1393). درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران، تهران: تیسا.
سلطانی گرد فرامرزی، علی. (1376). از کلمه تا کلام، تهران: مبتکران.
سلیم تهرانی، محمدقلی. (1349) دیوان، به اهتمام رحیم رضا. تهران: ابن سینا.
سوزنی سمرقندی، شمسالدین محمد بن علی. (1338). دیوان، به کوشش ناصرالدین شاهحسینی. تهران: امیرکبیر.
شاملو، احمد. (1385). نامها و نشانها در دستور زبان فارسی، تهران: مروارید.
صائب تبریزی، میرزا محمدعلی. (1367). دیوان، ج4. به کوشش محمد قهرمان. تهران: علمی فرهنگی.
صغیر اصفهانی، محمدحسین. (1342). دیوان، تهران: کتابفروشی تأیید.
صفای اصفهانی، محمدحسین. (1362). دیوان، به اهتمام احمد سهیلی خوانساری. تهران: اقبال.
صفایی جندقی، میرزا احمد. (1388). دیوان، مقدمه و تصحیح سیدعلی آلداوود. تهران: کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی.
صفری، جهانگیر و احمدی، مهدی. (1394). «نگاهی دوباره به اضافۀ اقترانی». زبان و ادبیات فارسی، (78)، 101-114. http://dx.doi.org/10.18869/acadpub.jpll.23.78.101
عرفی شیرازی، جمالالدین محمد. (1378). کلیات، جلد1. به کوشش محمد ولیالحق انصاری تهران: دانشگاه تهران.
فردوسی، حکیم ابوالقاسم. (1960) شاهنامه، زیر نظر یوگنی برتلس و عبدالحسین نوشین. مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی.
فرشیدورد، خسرو. (1355). دستور امروز، تهران: صفی علیشاه.
فصیحی هروی، میرزا فصیحالدین. (1396). دیوان، به اهتمام ابراهیم قیصری. تهران: امیرکبیر.
قاآنی شیرازی، میرزا حبیبالله. (1363). دیوان، مقدمه و تصحیح ناصر هیری. تهران: گلشایی.
کلیم کاشانی، ابوطالب. (1336). دیوان، تصحیح پرتو بیضایی. تهران: کتابفروشی خیام.
مسعود سعد سلمان. (1339). دیوان، به تصحیح رشید یاسمی. تهران: پیروز.
مشکور، محمد جواد. (1350). دستورنامه، تهران: شرق.
معین، محمد. (1363). اضافه، تهران: امیرکبیر.
میرزادۀ عشقی. (1307). نمایشنامۀ ایدهآل پیرمرد دهگانی یا سه تابلوی مریم، تهران: کتابخانۀ مظفری.
نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس. (1313). خمسه، بهکوشش حسن وحید دستگردی. تهران: ارمغان.
نیّر تبریزی، محمدتقی. (1388). دیوان، به اهتمام بهروز ثروتیان. تهران:سازمان تبلیغات اسلامی.
همام تبریزی، محمد بن فریدون. (1351). دیوان، به کوشش رشید عیوضی. تبریز: دانشگاه تبریز.
یاسین (فرخاری)، احمد. (1369). دستور سخن، کابل: سعید.
Croft, W. & Cruse, D. A. (2004). Cognitive Linguistics, Cambridge: Cambridge University Press. Dingemanse, M. (2008). “The Selective Advantage of Body-Part Terms”. Journal of Pragmatics, )41(, 2130–2136. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2008.11.008 Evans, V. (2007). A glossary of cognitive Linguistics, Edinburgh: Edinburgh University Press. Fillmore, Ch, J. (2003). “Background to FrameNet”. International Journal of Lexicography, 16(3), 235-250. https://doi.org/10.1093/ijl/16.3.235 Goldberg, A. E. (2012). "Constructionist approaches". In Constructions: Emerging and Emergent, (Eds.) T. J. Herbst. & H.-J. Schmid. & S. Faulhaber. Berlin: Mouton de Gruyter, 16–34. Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by, Chicago: University of Chicago Press. Merleau-Ponty, M. (1945). Phenomenology of Perception, (Trans.) C. Smith. London: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 313 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40 |
||