پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 886 |
| تعداد مقالات | 8,663 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,077,040 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,349,589 |
از متن تا تصویر؛ تحلیل تطبیقی روایت‌های داستان بهرام گور و آزاده در متون ادبی و سفالنگارههای ایران | ||
| پژوهش‌های میان‌رشته‌ای هنر | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.34698.1185 | ||
| نویسندگان | ||
| عاطفه فاضل* 1؛ فاطمه خدایی2 | ||
| 1استادیار، گروه هنرهای صناعی، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنراسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشگاه هنراسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| داستان بهرام گور و آزاده از روایت‌های شاخص ادبیات فارسی است که در متون مختلف، از جمله شاهنامه فردوسی، هفت‌پیکر نظامی، هشت‌بهشت امیرخسرو دهلوی و هفت‌اختر عبدی‌بیگ نویدی، با تفاوت‌هایی در ساختار روایی و شخصیت‌پردازی بازگو شده است. این روایت، بازتاب گسترده‌ای در هنر سفالگری ایران نیز یافته و در قالب سفال‌نگاره‌ها به‌تصویر درآمده است. باوجود تعدد پژوهش‌های انجام‌شده درباره داستان بهرام گور و آزاده و بازتاب آن در هنر ایران، بخش قابل‌توجهی از مطالعات پیشین بر یک روایت ادبی، یک صحنه یا گروه محدودی از آثار متمرکز بوده‌اند و مقایسه نظام‌مند میان روایت‌های متفاوت ادبی و مجموعه‌ای مشخص از سفال‌نگاره‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ازاین‌رو، ضرورت این پژوهش در تبیین نسبت میان تنوع روایت‌های مکتوب و الگوهای بازنمایی تصویری و نیز شناسایی میزان تأثیر هر یک از این روایت‌ها بر سفالنگارههای ایرانی است؛ موضوعی که به درک دقیق‌تر فرایند انتقال، گزینش و دگرگونی روایت ادبی در رسانه سفال میپردازد. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی روایت‌های ادبی داستان بهرامگور و آزاده با بازنمایی تصویری آن در ۲۲ سفال‌نگاره ایرانی و تبیین چگونگی انتقال روایت از متن به تصویر است. مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که روایت‌های داستان بهرامگور و آزاده چگونه در سفالنگارههای ایران بازنمایی شده‌اند و سفالگران در بازآفرینی تصویری این داستان، بیش از همه از کدام روایت‌های ادبی و کدام عناصر داستانی تأثیر پذیرفته‌اند؟ پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده و داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای و بررسی نمونه‌های تصویری گردآوری شده‌اند. در این پژوهش، عناصر روایی و تصویری شامل شخصیت‌های اصلی و فرعی، جانوران، سازهای موسیقی، صحنه شکار و دیگر نشانه‌های تصویری در چهار روایت ادبی با سفال‌نگاره‌ها مقایسه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترین تأثیر سفال‌نگاره‌ها از شاهنامه فردوسی است؛ به‌گونه‌ای که از میان ۲۲ اثر بررسی‌شده، ۲۱ نمونه با روایت شاهنامه و تنها یک نمونه با روایت هفت‌پیکر نظامی مطابقت دارد. همچنین، ویژگی‌های اختصاصی روایت‌های هشت‌بهشت و هفت‌اختر در سفال‌نگاره‌ها بازتاب نیافته و سفالگران، ضمن حفظ هسته اصلی روایت، با انتخاب، حذف و دگرگونی برخی عناصر، خوانشی مستقل و متناسب با ظرفیت‌های رسانه سفال ارائه کرده‌اند. سفالنگارههای داستان بهرامگور و آزاده صرفاً بازتاب مستقیم متون ادبی نیستند، بلکه بازآفرینی تصویری روایت بر پایه سنت‌های تصویری و ویژگی‌های بصری سفالگری ایران به‌شمار می‌روند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بهرام گور وآزاده؛ شاهنامه فردوسی؛ هفت‌پیکر نظامی؛ هشت‌بهشت امیرخسرو دهلوی و هفت‌اختر عبدی‌بیگ نویدی؛ سفالنگارههای ایرانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||