پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شماره‌ها | 886 |
| تعداد مقالات | 8,663 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,075,866 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,347,600 |
بازنمایی شعر حماسی در نگاره نبرد با دیو سپید در شاهنامه‌های بایسنقری و ابراهیم‌سلطان | ||
| پژوهش‌های میان‌رشته‌ای هنر | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22124/ira.2026.34116.1135 | ||
| نویسندگان | ||
| مهناز شایسته فر1؛ زهرا فرهادی* 2 | ||
| 1گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ، ایران | ||
| چکیده | ||
| خوان هفتم از هفت‌خوان رستم پهلوان شاهنامه، به « نبرد با دیو سپید » شهره بوده که از خطیر‌ترین کارزارهای این پهلوان است. شاهنامه فردوسی به‌عنوان بزرگ‌ترین اثر حماسی تاریخ ایران در طی قرون متمادی بارها موردتوجه حاکمان و نگارگران دربار آنها بوده است. در دوره تیموریان (911-771 ه.ق) به سبب حمایت عمده حکمرانان، شاکله متنوعی از مکاتب هنری درباری قوام می‌یابد. از مشهورترین نسخ این دوره شاهنامه‌های «بایسنقری» و «ابراهیم سلطان» است که به‌دستور «بایسنقر میرزا» و «ابراهیم سلطان»، شاهزادگان تیموری و حاکمان هرات و شیراز تدوین شد. به‌دلیل ارتباطات گسترده این دو برادر و فاصلۀ زمانی کم میان تدوین این آثار شیوه بازنمایی صحنه‌ها و تطبیق سبکی هنر دربارهای تیموری در آنها قابل‌تأمل است. در این میان صحنۀ نبرد با دیو سپید به‌عنوان یکی از پُرتنش‌ترین و حماسی‌ترین کارزارهای رستم در این دو نسخه رؤیت می‌شود. بدین‌منظور اهداف این پژوهش شناخت مؤلفه‌های بصری نگارگری دربارهای عهد تیموری در این صحنه در شاهنامه‌های بایسنقری و ابراهیم‌سلطان و همچنین تحلیل نحوۀ رابطۀ متن و تصویر در آن‌هاست. در این راستا بررسی داده‌های پژوهش با اتکا به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی تطبیقی صورت گرفت. در این واکاوی‌ها روشن شد این دو شاهنامه علی‌رغم فاصله زمانی کوتاه در تدوین‌شان به‌شکلی متفاوت، صحنه نبرد با دیو سپید را بازنمایی می‌کنند: در نسخه بایسنقری وجود فضای فراخ، تراکم فرم‌های نگاره و رنگ‌های درخشان در تضاد با فضای بسته و رنگ‌های سرد و سادگی فرم‌های نسخه ابراهیم‌سلطان است. در نتیجه شاهنامه ابراهیم‌سلطان علی‌رغم سادگی و ترسیم موجز‌تر فضای نگاره، در بازنمایی خود واقعه از نسخه بایسنقری پیشی گرفته و با وجود برخی شباهات با آن؛ در مواردی چون بازنمایی زمان واقعه و ترسیم فعل و انفعالات اشخاص متعهدانه‌تر عمل می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دیو سپید؛ تیموری؛ شاهنامه بایسنقری؛ شاهنامه ابراهیم‌سلطان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||